Sutra 16
Devanagari script
दूष्ययुक्तदुष्टपार्ष्णिग्राहयोर्दूष्ययुक्तमाप्तपुरुषाधिष्ठितमसंहतं युध्येत न दुष्टपार्ष्णिग्राहं पृष्ठाभिघातत्रस्तम् ॥ कZ_०८.५.१६ ॥
Transliteration
dūṣyayuktaduṣṭapārṣṇigrāhayor dūṣyayuktam āptapuruṣādhiṣṭhitam asaṃhataṃ yudhyeta na duṣṭapārṣṇigrāhaṃ pṛṣṭhābhighātatrastam
Translation
Между силой, заражённой ненадёжными элементами, и коварным «захватчиком тыла» следует сражаться с заражённой силой — если она находится под надзором доверенных людей и ещё не спаяна в плотное целое; не следует сражаться, когда есть коварная угроза с тыла, внушающая страх удара в спину.
Word by Word
दूष्ययुक्तone who is bribed/corrupted (lit. connected with a corrupting inducement)
दूष्ययुक्त:
TypeAdjective
Rootदूष्य + युक्त
Formपुंलिङ्गे द्विवचनम् (योः इत्यस्य विशेषणम्) प्रथमा/द्वितीया-समर्थ; 'दूष्येण युक्तः' इति
दुष्टwicked, treacherous
दुष्ट:
TypeAdjective
Rootदुष्ट (दुष् + क्त)
Formपुंलिङ्गे द्विवचनम् (योः इत्यस्य विशेषणम्)
पार्ष्णिग्राहयोःof the rear-attacker(s) / treacherous enemy who strikes from behind
पार्ष्णिग्राहयोः:
TypeNoun
Rootपार्ष्णि + ग्राह
Formपुंलिङ्गे षष्ठी द्विवचनम्; 'पार्ष्णिं गृह्णाति' इति पार्ष्णिग्राहः (बहुव्रीहिसदृश-व्युत्पत्तिः), तयोः
योःof the two (of whom)
योः:
TypePronoun
Rootयद्
Formषष्ठी द्विवचनम् (सम्बन्धे)
दूष्ययुक्तम्(one should fight) the bribed/corrupted (force/party)
दूष्ययुक्तम्:
TypeAdjective
Rootदूष्य + युक्त
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; 'दूष्येण युक्तम्'—युध्येत इत्यस्य कर्म
आप्तपुरुषाधिष्ठितम्commanded/controlled by trusted men
आप्तपुरुषाधिष्ठितम्:
TypeAdjective
Rootआप्त + पुरुष + अधिष्ठित
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; 'आप्तपुरुषैः अधिष्ठितम्' (कर्मणि क्त)
असंहतम्not compact, not in close formation (disunited)
असंहतम्:
TypeAdjective
Rootसम् + हन् (क्त) / संहत
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; नञ्-प्रत्ययः
युध्येतshould fight
युध्येत:
TypeVerb
Rootयुध्
Formविधिलिङ् (optative) आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुष एकवचनम्; 'युध्येत' = 'युद्धं कुर्यात्'
नnot
न:
TypeParticle
Rootन
Formनिषेध
दुष्टपार्ष्णिग्राहम्the treacherous rear-attacker
दुष्टपार्ष्णिग्राहम्:
TypeNoun
Rootदुष्ट + पार्ष्णिग्राह
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; 'दुष्टः पार्ष्णिग्राहः'
पृष्ठाभिघातत्रस्तम्frightened by an attack on the back (panic-stricken about a rear blow)
पृष्ठाभिघातत्रस्तम्:
TypeAdjective
Rootपृष्ठ + अभिघात + त्रस्त
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; 'पृष्ठाभिघातेन त्रस्तम्'
Entities Mentioned
K
kingT
trusted officersR
rear enemyFAQs
By placing the formation under āpta-puruṣas (trusted supervisors) and avoiding tight consolidation where sabotage or panic can cascade.