Sutra 57
Devanagari script
पाने तु शब्दादीनामिन्द्रियार्थानामुपभोगः प्रीतिदानं परिजनपूजनं कर्मश्रमवधश्च इति ॥ कZ_०८.३.५७ ॥
Transliteration
pāne tu śabdādīnām indriyārthānām upabhogaḥ prītidānaṃ parijanapūjanaṃ karmaśramavadhaś ca iti
Translation
В пьянстве есть: наслаждение предметами чувств, начиная со звука; раздача даров лишь ради расположения; почитание/угощение своей свиты; и растрата усилий вместе с разрушением производительного труда — таковы (его последствия).
Word by Word
पानेin drinking; in the act/context of drinking
पाने:
TypeNoun
Rootपा (पान/पिब्)
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; सप्तमी (अधिकरण)
तुbut; indeed; however
तु:
TypeParticle
Rootतु
Formनिपात; विरोध/विशेषार्थक
शब्दादीनाम्of sound and the rest (i.e., the sense-objects)
शब्दादीनाम्:
TypeNoun
Rootशब्द
Formपुंलिङ्ग; बहुवचन; षष्ठी (सम्बन्ध)
इन्द्रियार्थानाम्of the objects of the senses
इन्द्रियार्थानाम्:
TypeNoun
Rootइन्द्रिय + अर्थ
Formपुंलिङ्ग; बहुवचन; षष्ठी (सम्बन्ध)
उपभोगःenjoyment; consumption
उपभोगः:
TypeNoun
Rootउप + भुज्
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा (उद्देश्य/विधेय)
प्रीतिदानम्giving for gratification; a gift to please
प्रीतिदानम्:
TypeNoun
Rootप्रीति + दान
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा (समुच्चित-विधेय)
परिजनपूजनम्honouring/entertaining attendants and associates
परिजनपूजनम्:
TypeNoun
Rootपरिजन + पूजन
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा (समुच्चित-विधेय)
कर्मश्रमवधःremoval of fatigue from work; relief from toil
कर्मश्रमवधः:
TypeNoun
Rootकर्म + श्रम + वध
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा (समुच्चित-विधेय)
चand
च:
TypeConjunction
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
इतिthus; so (as stated)
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थक अव्यय
Entities Mentioned
R
ruler/king (implied)P
parijana (entourage/retainers)FAQs
It drives sensory indulgence, wasteful gratification-gifts, pampering of dependents, and the erosion of disciplined work—undermining executive capacity.
It normalizes spending to maintain personal loyalty/pleasure rather than public purpose, strengthening a dependent court faction and weakening fiscal and administrative discipline.