Sutra 1
Devanagari script
विनीतो राजपुत्रः कृच्छ्रवृत्तिरसदृशे कर्मणि नियुक्तः पितरमनुवर्तेत अन्यत्र प्राणाबाधकप्रकृतिकोपकपातकेभ्यः ॥ कZ_०१.१८.०१ ॥
Transliteration
vinīto rājaputraḥ kṛcchravṛttir asadṛśe karmaṇi niyuktaḥ pitaram anuvarteta anyatra prāṇābādhaka-prakṛti-kopaka-pātakebhyaḥ
Translation
Дисциплинированный царевич, даже если его держат в тяготах и назначают на работу, не соответствующую его положению, должен повиноваться отцу — кроме случаев, когда такое повиновение угрожает его жизни, вызывает недовольство ключевых слоёв государства или связано с тяжким проступком.
Word by Word
विनीतःwell-disciplined, trained
विनीतः:
TypeParticiple (Adjectival)
Root√नी (नीञ्)
Formकृदन्त; भूतकर्मणि क्त-प्रत्यय (नीत); उपसर्ग वि-; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
राजपुत्रःthe king’s son / prince
राजपुत्रः:
TypeNoun
Rootराजन् + पुत्र
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कृच्छ्रवृत्तिःone whose livelihood/way of life is austere (living with hardship)
कृच्छ्रवृत्तिः:
TypeNoun
Rootकृच्छ्र + वृत्ति
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
असदृशेin an unsuitable / improper
असदृशे:
TypeAdjective
Rootअ + सदृश
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (सामान्यतः विशेषण); सप्तमी, एकवचन
कर्मणिin a task / duty
कर्मणि:
TypeNoun
Rootकर्मन्
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
नियुक्तःappointed / assigned
नियुक्तः:
TypeParticiple (Adjectival)
Root√युज् (युजिर्)
Formकृदन्त; भूतकर्मणि क्त-प्रत्यय; उपसर्ग नि-; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पितरम्his father
पितरम्:
TypeNoun
Rootपितृ
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अनुवर्तेतshould follow / comply with
अनुवर्तेत:
TypeVerb
Root√वृत् (वृत्त्)
Formलिङ् (विधिलिङ्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग अनु-
अन्यत्रexcept / otherwise than
अन्यत्र:
TypeIndeclinable
Rootअन्यत्र
Formअव्यय; अपवादार्थे (excepting)
प्राणाबाधकlife-injuring / life-threatening
प्राणाबाधक:
TypeAdjective (used substantively)
Rootप्राण + बाधक
Formपुं/नपुं; बहुवचन, पञ्चमी (—ेभ्यः सह)
प्रकृतिकोपकthat which provokes the state’s constituents (into anger/defection)
प्रकृतिकोपक:
TypeAdjective (used substantively)
Rootप्रकृति + कोपक
Formपुं/नपुं; बहुवचन, पञ्चमी (—ेभ्यः सह)
पातकेभ्यःfrom sins / grave offences
पातकेभ्यः:
TypeNoun
Rootपातक
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, बहुवचन
Entities Mentioned
R
rājaputra (prince)P
pitṛ (father/king)P
prakṛti (state constituencies)FAQs
Obedience is the default, but not when it risks death, triggers backlash among key state constituencies (prakṛtis), or requires grave misconduct.