Home›Arthashastra›Sangrama›Adhyaya 5›Sutra 53
←Previous Sutra
Next Sutra→

Sutra 53

Devanagari script

अभिसृतं परिसृतमतिसृतमपसृतमुन्मथ्यावधानं वलयो गोमूत्रिका मण्डलं प्रकीर्णिका व्यावृत्तपृष्ठमनुवंशमग्रतः पार्श्वाभ्यां पृष्ठतो भग्नरक्षा भग्नानुपात इत्यश्वयुद्धानि ॥ कZ_१०.५.५३ ॥

Transliteration

abhisṛtaṃ parisṛtamatisṛtamapasṛtamunmathyāvadhānaṃ valayo gomūtrikā maṇḍalaṃ prakīrṇikā vyāvṛttapṛṣṭhamanuvaṃśamagrataḥ pārśvābhyāṃ pṛṣṭhato bhagnarakṣā bhagnānupāta ityaśvayuddhāni

Translation

Таковы способы боя конницы: прямое наступление, обходное (окружное) движение, чрезмерно растянутый «сметающий» заход, отход, притворное расстройство с последующим возобновлением внимания (атаки), построение кольцом, движение «коровья моча» (змеевидное), круговое построение, рассыпной строй, манёвр разворота назад (лицом к тылу), следование по линии противника, атака спереди, с флангов, с тыла, прорыв вражеской охраны и преследование после её прорыва.

Word by Word
अभिसृतम्(formation/movement) ‘advancing/closing in’
अभिसृतम्:
TypeParticiple/Adjective
Rootसृ
Formकृदन्त; क्त-प्रत्यय (भूतकर्मणि/भूतभावे); नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; उपसर्गः अभि-
परिसृतम्‘circling/encircling movement’
परिसृतम्:
TypeParticiple/Adjective
Rootसृ
Formकृदन्त; क्त; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; उपसर्गः परि-
अतिसृतम्‘overpassing/going beyond’
अतिसृतम्:
TypeParticiple/Adjective
Rootसृ
Formकृदन्त; क्त; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; उपसर्गः अति-
अपसृतम्‘withdrawing/retreating’
अपसृतम्:
TypeParticiple/Adjective
Rootसृ
Formकृदन्त; क्त; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; उपसर्गः अप-
उन्मथ्य‘having churned up/disordered’
उन्मथ्य:
TypeGerund
Rootमथ्
Formक्त्वान्त (ल्यप्) अव्यय; उपसर्गः उत्-; अर्थः ‘उन्मथनं कृत्वा’
अवधानम्‘a tactical disposition/holding (formation)’
अवधानम्:
TypeNoun
Rootअव-धा
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; भाववाचक-संज्ञा
वलयः‘ring (circular) formation’
वलयः:
TypeNoun
Rootवलय
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम्
गोमूत्रिका‘gomūtrikā’ (a looping/curved tactical formation)
गोमूत्रिका:
TypeNoun
Rootगोमूत्रिका
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम्; संज्ञा (व्यूहभेदः)
मण्डलम्‘circle formation’
मण्डलम्:
TypeNoun
Rootमण्डल
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्
प्रकीर्णिका‘scattered formation’
प्रकीर्णिका:
TypeNoun
Rootप्रकीर्णिका
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम्; संज्ञा
व्यावृत्तपृष्ठम्‘with the rear turned about / about-facing’
व्यावृत्तपृष्ठम्:
TypeAdjective (compound)
Rootवृत्त (from √वृत्)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; समासः व्यावृत्त + पृष्ठ; ‘पृष्ठं व्यावृत्तं यस्य तत्’
अनुवंशम्‘in succession/in a file (following the line)’
अनुवंशम्:
TypeNoun/Adverbial accusative
Rootवंश
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचनम्; उपसर्गसदृश-पूर्वपद ‘अनु-’ (अनुवंश = क्रम/परम्परा/पङ्क्ति-अनुगमन)
अग्रतः‘in front/forward’
अग्रतः:
TypeIndeclinable (Adverb)
Rootअग्र
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययार्थकं क्रियाविशेषणम्
पार्श्वाभ्याम्‘from/with the two flanks (sides)’
पार्श्वाभ्याम्:
TypeNoun
Rootपार्श्व
Formनपुंसकलिङ्ग (क्वचित् पुं); तृतीया/पञ्चमी/सप्तमी द्विवचनम्; यहाँ तृतीया ‘दोनों पार्श्वों से’
पृष्ठतः‘from behind/at the rear’
पृष्ठतः:
TypeIndeclinable (Adverb)
Rootपृष्ठ
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययार्थकं क्रियाविशेषणम्
भग्नरक्षा‘broken defense/guard’
भग्नरक्षा:
TypeNoun (compound)
Rootरक्षा
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम्; समासः भग्ना + रक्षा
भग्नानुपातः‘pursuit of a broken (routed) force’
भग्नानुपातः:
TypeNoun (compound)
Rootअनुपात
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम्; समासः भग्न + अनुपात
इति‘thus’
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formअव्यय; उद्धरण/समाप्त्यर्थक
अश्वयुद्धानि‘cavalry tactics/formations’
अश्वयुद्धानि:
TypeNoun
Rootअश्वयुद्ध
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा बहुवचनम्; ‘अश्वानां युद्धानि’ = अश्वयुद्धानि
Entities Mentioned
A
aśva (cavalry)

FAQs

It standardizes a tactical vocabulary for commanders, enabling rapid orders and consistent training across units.

←Previous Sutra
Next Sutra→