Sutra 2
Devanagari script
बहुहलपरिकृष्टायां स्वभूमौ दासकर्मकरदण्डप्रतिकर्तृभिर्वापयेत् ॥ कZ_०२.२४.०२ ॥
Transliteration
bahuhalaparikṛṣṭāyāṃ svabhūmau dāsakarmakaradaṇḍapratikartṛbhir vāpayet
Translation
На своей земле, хорошо вспаханной множеством плугов, он должен велеть производить посев рабам, наёмным работникам и тем, кто отрабатывает наказания (каторжный/пенальный труд).
Word by Word
बहुलabundant, plentiful
बहुल:
TypeAdjective
Rootबहुल
Formप्रथमा/द्वितीया? (समासपूर्वपद), एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गे (स्वभूमौ इत्यस्य विशेषणम्)
परिकृष्टायाम्in (land) that has been well-tilled / thoroughly ploughed
परिकृष्टायाम्:
TypeParticiple (Past Passive Participle)
Rootपरि√कृष्
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी एकवचनम्; PPP (कृता-प्रत्ययः) — ‘परिकृष्ट’ = well-ploughed/fully tilled; स्वभूमौ इत्यस्य विशेषणम्
स्वभूमौin one’s own land
स्वभूमौ:
TypeNoun
Rootस्व + भूमि
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी एकवचनम्
दासslave
दास:
TypeNoun
Rootदास
Formसमासपूर्वपद (दासकर्मकर…); पुंलिङ्गे (सामान्यतः), बहुवचन-समासार्थः
कर्मकरlabourer, worker
कर्मकर:
TypeNoun
Rootकर्मकर
Formसमासपूर्वपद; पुंलिङ्गे, बहुवचन-समासार्थः
दण्डpenalty, fine
दण्ड:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formसमासपूर्वपद (दण्डप्रतिकर्तृ…); पुंलिङ्गे, बहुवचन-समासार्थः
प्रतिकर्तृभिःby slaves, labourers, and those who make restitution for a penalty
प्रतिकर्तृभिः:
TypeNoun (agent noun)
Rootप्रति√कृ (कर्तृ)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया बहुवचनम्; ‘प्रतिकर्तृ’ = one who makes good/repays/compensates; दासकर्मकरदण्डप्रतिकर्तृभिः इति समस्तस्य तृतीया बहुवचनम्
वापयेत्he should cause (it) to be sown / should have it sown
वापयेत्:
TypeVerb
Root√वप् (वापयति)
Formलोट्/विधिलिङ्? — विधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; causative (णिच्) of √वप् ‘to sow’ → ‘to cause to be sown / to have sown’
Entities Mentioned
C
crown land (svabhūmi)S
slaves (dāsa)H
hired laborers (karmakara)P
penal laborers (daṇḍapratikartṛ)FAQs
It diversifies labor supply, lowers operating costs, and converts punishment into productive output—strengthening the fiscal base via intensified cultivation of crown lands.