Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 20

तदा द्वाराणि संरुद्ध्य दश प्राणान्स मुञ्चति । पुण्य पापक्षयं कृत्वा प्राणा गच्छंति योगिनाम् । अणिमादिगुणैश्वर्यं प्राप्नुवंति शिवालये

tadā dvārāṇi saṃruddhya daśa prāṇānsa muñcati | puṇya pāpakṣayaṃ kṛtvā prāṇā gacchaṃti yoginām | aṇimādiguṇaiśvaryaṃ prāpnuvaṃti śivālaye

Então, tendo selado as ‘portas’ do corpo (as aberturas dos sentidos), ele libera as dez correntes vitais. Após levar mérito e pecado ao esgotamento, os prāṇas do iogue partem e alcançam a morada de Śiva, onde obtêm as perfeições soberanas do yoga, começando por aṇimā (minúcia).

tadāthen
tadā:
Adverbial (काल)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक-क्रियाविशेषण
dvārāṇidoors/gates (openings)
dvārāṇi:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdvāra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (कर्म)
saṃruddhyahaving closed/blocked
saṃruddhya:
Purvakala (पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootrudh (धातु) → saṃ-ruddhya (क्त्वान्त)
Formअव्ययभाव-क्त्वा (gerund), पूर्वक्रिया
daśaten
daśa:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdaśa (संख्याप्रातिपदिक)
Formअव्ययवत्-प्रयोग/विशेषण; द्वितीया-बहुवचनार्थे संख्याविशेषण
prāṇānvital breaths
prāṇān:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootprāṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (कर्म)
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (कर्ता)
muñcatireleases/lets go
muñcati:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootmuc (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
puṇyamerit
puṇya:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpuṇya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समुच्चयार्थे (पुण्य-पाप)
pāpa-kṣayamdestruction of sin
pāpa-kṣayam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpāpa (प्रातिपदिक) + kṣaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (कर्म); समासः—पापस्य क्षयः (षष्ठी-तत्पुरुष)
kṛtvāhaving done
kṛtvā:
Purvakala (पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootkṛ (धातु) → kṛtvā (क्त्वान्त)
Formअव्ययभाव-क्त्वा (gerund), पूर्वक्रिया
prāṇāḥthe breaths
prāṇāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootprāṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (कर्ता)
gacchantigo
gacchanti:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन
yogināmof yogins
yoginām:
Shashthi-Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyogin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन (सम्बन्ध)
aṇimā-ādi-guṇa-aiśvaryammastery/power of qualities like aṇimā etc.
aṇimā-ādi-guṇa-aiśvaryam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootaṇimā (प्रातिपदिक) + ādi (अव्यय/प्रातिपदिक) + guṇa (प्रातिपदिक) + aiśvarya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (कर्म); समासः—अणिमादयः गुणाः (तत्पुरुष) + तेषाम् ऐश्वर्यम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
prāpnuvantithey attain
prāpnuvanti:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootāp (धातु) + pra-
Formलट्-लकार (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन
śiva-ālayein Śiva’s abode
śiva-ālaye:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootśiva (प्रातिपदिक) + ālaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (अधिकरण); समासः—शिवस्य आलयः (षष्ठी-तत्पुरुष)

Narrator (contextual Purāṇic narration)

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Śaunaka-group (frame implied)

Scene: A yogin seated in firm posture, senses withdrawn; subtle channels and ten prāṇas depicted as luminous streams rising and dissolving into a radiant Śiva-ālaya above, with tiny symbols of aṇimā etc. around.

Ś
Śiva
Y
Yogin
A
Aṇimā (siddhi)

FAQs

Mastery of the senses and prāṇa, joined to Śiva-devotion, leads to purification and a yogin’s exalted departure.

Vastrāpathakṣetra within Prabhāsa Khaṇḍa is being praised as a Śiva-centered sacred field conducive to yogic attainment.

A yogic discipline is implied: restraining the ‘doors’ (sense-control/pratyāhāra) and directing prāṇa (prāṇāyāma) toward Śiva.