Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 89

Devanagari script

तेनाक्रान्तो गिरिवरस्तोयं सुस्राव निर्मलम् । गजपादोद्भवं वारि भविष्यति सदा स्थिरम्

Transliteration

tenākrānto girivarastoyaṃ susrāva nirmalam | gajapādodbhavaṃ vāri bhaviṣyati sadā sthiram

Translation

Quando a excelente montanha foi pressionada por ele, jorrou água pura e límpida. Essa água, nascida do pé do elefante, permanecerá para sempre, firme e constante.

Word by Word

• तेन: by him/thereby
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम् (instrumental: 'by him/that')

• आक्रान्तः: pressed/stepped upon
• आक्रान्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आ-क्रम् (धातु) → आक्रान्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; विशेषणम्

• गिरिवरः: the best of mountains
• गिरिवरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गिरि (प्रातिपदिक) + वर (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (गिरिणां वरः); पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचनम्

• तोयम्: water
• तोयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तोय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचनम्

• सुस्राव: flowed forth
• सुस्राव: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्रु (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्, परस्मैपदम्

• निर्मलम्: pure
• निर्मलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर्मल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचनम्; विशेषणम् (तोयस्य)

• गजपादोद्भवम्: arisen from an elephant’s foot
• गजपादोद्भवम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गज (प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी-तत्पुरुषः (गजपादात् उद्भवम्); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (वारिणः)

• वारि: water
• वारि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वारि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचनम्

• भविष्यति: will be
• भविष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट् (भविष्यत्काल/Future), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्, परस्मैपदम्

• सदा: always
• सदा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (adverb of time)

• स्थिरम्: stable/permanent
• स्थिरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्थिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (वारिणः)

Speaker

Narrator (contextual narrative voice within the dialogue)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gajapādodbhava-tīrtha (Elephant-foot spring)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: As the elephant’s foot presses the summit rock, a clear spring bursts forth, flowing bright and pure; onlookers witness the birth of a permanent sacred water-source.

Characters & Entities

• Ujjayanta
• Gajapāda-udbhava Vāri (water from elephant’s foot)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred waters are seen as divinely established; their permanence symbolizes enduring grace available to pilgrims.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The perennial water-source called ‘Gajapādodbhava’ associated with Mount Ujjayanta.

What ritualistic prescription is mentioned?

Not explicit here; such waters are typically implied as suitable for snāna and purification in tīrtha contexts.