Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

दुःखवध्यांस्ततो ज्ञात्वा विष्णुः कमललोचनः । सस्मार भैरवीं शक्तिं महामायां महाप्रभाम्

duḥkhavadhyāṃstato jñātvā viṣṇuḥ kamalalocanaḥ | sasmāra bhairavīṃ śaktiṃ mahāmāyāṃ mahāprabhām

Então Viṣṇu, de olhos de lótus, percebendo que eram difíceis de matar, recordou e invocou o Poder de Bhairavī—Mahāmāyā, radiante de supremo esplendor.

दुःखवध्यान्those who are to be slain with difficulty / hard to kill
दुःखवध्यान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootदुःख + वध्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (दुःखेन वध्याः = दुःखवध्याः)
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (प्रातिपदिक/सर्वनाम-आधारित अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (ततः = then/thereafter)
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); ‘having known’
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कमललोचनःlotus-eyed
कमललोचनः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकमल + लोचन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (कमलवत् लोचनं यस्य)
सस्मारremembered, called to mind
सस्मार:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
भैरवींBhairavī (goddess)
भैरवीं:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभैरवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
शक्तिम्power, divine energy
शक्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
महामायाम्Great Māyā
महामायाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहा + माया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (महती माया)
महाप्रभाम्of great radiance
महाप्रभाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + प्रभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (महती प्रभा यस्याः)

Skanda (deduced)

Tirtha: Bhairavī/Mahāmāyā-sannidhi in Prabhāsa (invocation-origin)

Type: kshetra

Scene: Viṣṇu, lotus-eyed, pauses amid war, closes his eyes in inward remembrance; from the luminous space of his smaraṇa arises Bhairavī-Śakti—dark-radiant, awe-inspiring, yet benevolent.

V
Viṣṇu
B
Bhairavī Śakti
M
Mahāmāyā

FAQs

When ordinary means fail, surrender and invocation of Divine Śakti brings decisive grace.

The episode prepares the ground for a localized Goddess manifestation within Prabhāsakṣetra.

Implicitly, remembrance/invocation (smaraṇa) of the Goddess; explicit rites appear in later verses.