Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

ईश्वर उवाच । अथ द्वितीयां ते वच्मि शक्तिं देवि क्रियात्मिकाम् । प्रभासस्थां महादेवीं देवानां प्रीतिदायिनीम्

Transliteration

īśvara uvāca | atha dvitīyāṃ te vacmi śaktiṃ devi kriyātmikām | prabhāsasthāṃ mahādevīṃ devānāṃ prītidāyinīm

Translation

Īśvara disse: “Agora, ó Deusa, falar-te-ei da segunda Śakti—o poder corporificado como ação sagrada. Ela é a Mahādevī que habita em Prabhāsa, doadora de júbilo aos deuses.”

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)

• अथ: then/now
• अथ: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय (Indeclinable), अनुक्रम/आरम्भसूचक (Sequential particle)

• द्वितीयाम्: second
• द्वितीयाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी विभक्ति (Dative/4th), एकवचन (Singular)

• वच्मि: I tell
• वच्मि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपदम्, उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (Singular)

• शक्तिम्: Śakti/power
• शक्तिम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), सम्बोधन (Vocative), एकवचन (Singular)

• क्रियात्मिकाम्: whose essence is action
• क्रियात्मिकाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्रिया (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक) + क (तद्धित)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); तत्पुरुष: 'क्रिया आत्मा यस्याः' (having action as essence)

• प्रभासस्थाम्: dwelling in Prabhāsa
• प्रभासस्थाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक) + स्थ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); तत्पुरुष: 'प्रभासे स्थिता'

• महादेवीम्: the great goddess
• महादेवीम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महादेवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); कर्मधारय: 'महा + देवी'

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)

• प्रीतिदायिनीम्: bestowing delight
• प्रीतिदायिनीम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रीति (प्रातिपदिक) + दायिन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); तत्पुरुष: 'प्रीतिं ददाति'

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa Mahādevī (kriyātmikā śakti)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Śiva (Īśvara) teaching Devī: a calm instruction scene set against Prabhāsa’s luminous coastal sacred field; Devī envisioned as Mahādevī embodying ‘kriyā’—hands poised in blessing and ritual gesture, surrounded by subtle indications of yajña implements.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Devī
• Prabhāsa
• Śakti
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine power is not only metaphysical but also operative as ‘kriyā’—sanctifying action, worship, and pilgrimage within a sacred place.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, presented as the seat of a great, action-embodied Śakti.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is listed yet; the verse introduces a Śakti whose essence is efficacious religious action (kriyā).