Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

स्नात्वा तप्तोदके कुण्डे कोटिहत्याविनाशने । ततः संपूजयेद्देवीं रुक्मिणीं रुक्मदायिनीम् । सप्त जन्मानि नारीणां गृहभंगो न जायते

snātvā taptodake kuṇḍe koṭihatyāvināśane | tataḥ saṃpūjayeddevīṃ rukmiṇīṃ rukmadāyinīm | sapta janmāni nārīṇāṃ gṛhabhaṃgo na jāyate

Depois de banhar-se no kuṇḍa de água quente—que destrói até o pecado de um crore de homicídios—deve-se então venerar devidamente a Deusa Rukmiṇī, doadora de ouro. Para as mulheres, por sete nascimentos, não surge a ruína do lar.

स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Root√स्ना (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); 'having bathed'
तप्तोदकेin hot water
तप्तोदके:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतप्त + उदक (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (तप्तम् उदकम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative
कुण्डेin the pond
कुण्डे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकुण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative
कोटिहत्याविनाशने(in the pond) that destroys even crore-murders
कोटिहत्याविनाशने:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकोटि + हत्या + विनाशन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (कोटि-हत्यायाः विनाशनम्); नपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative agreeing with कुण्डे
ततःthen
ततः:
Discourse/Sequence marker
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/अनन्तरवाचक (then/thereafter)
संपूजयेत्should worship
संपूजयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + √पूज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; Parasmaipada; विध्यर्थः (should worship)
देवीम्the goddess
देवीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
रुक्मिणीम्Rukmiṇī
रुक्मिणीम्:
Karma (Object apposition)
TypeNoun
Rootरुक्मिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; apposition to देवीम्
रुक्मदायिनीम्giver of gold/ornaments
रुक्मदायिनीम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरुक्म + दायिनी (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (रुक्मं ददाति इति); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; qualifying देवीम्/रुक्मिणीम्
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (Numeral adjective)
TypeAdjective
Rootसप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक; अव्ययवत् प्रयोगः/विशेषण; (नपुंसक-बहुवचनं जनमानि इत्यस्य विशेषणम्)
जन्मानिbirths
जन्मानि:
Adhikarana (Temporal extent)/or Karta (Subject)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
नारीणाम्of women
नारीणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनारी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन; Genitive plural
गृहभङ्गःbreakup of the household
गृहभङ्गः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगृह + भङ्ग (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (गृहस्य भङ्गः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
not
:
Negation
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation particle)
जायतेarises, happens
जायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; 'is born/arises'

Īśvara (Śiva) (deduced from nearby ‘Īśvara uvāca’ transition in the same section)

Tirtha: Taptodaka-kuṇḍa and Rukmiṇī-sthāna (Prabhāsa)

Type: kund

Listener: Pārvatī

Scene: Pilgrims bathe in a steaming warm-water kuṇḍa; afterward they approach Rukmiṇī’s shrine with lamps, flowers, and gold offerings; the scene emphasizes purification and domestic auspiciousness.

R
Rukmiṇī
T
Taptodaka Kuṇḍa
P
Prabhāsa Kṣetra

FAQs

Tīrtha-snān and devī-pūjā, when performed with विधि, are taught as powerful purificatory acts that protect both spiritual and worldly welfare.

The warm-water kuṇḍa (taptodaka kuṇḍa) associated with Rukmiṇī in Prabhāsa Kṣetra.

Snāna in the taptodaka kuṇḍa followed by complete worship (saṃpūjā) of Goddess Rukmiṇī; the verse also implies prosperity (rukma) as a fruit.