Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 319›Shloka 40
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 40

Devanagari script

त्रिरात्रं पंचरात्रं वा सप्तरात्रं महेश्वर । पक्षं मासमृतुं वापि ह्ययनं यावदेव च । पुत्रदारयुतैस्तीर्थे वस्तव्यं गृहमेधिभिः

Transliteration

trirātraṃ paṃcarātraṃ vā saptarātraṃ maheśvara | pakṣaṃ māsamṛtuṃ vāpi hyayanaṃ yāvadeva ca | putradārayutaistīrthe vastavyaṃ gṛhamedhibhiḥ

Translation

“Ó Maheśvara, os chefes de família devem permanecer no tīrtha com filhos e esposas por três noites, ou cinco, ou sete; ou por uma quinzena, um mês, uma estação, ou mesmo até a duração de um ayana.”

Word by Word
त्रिरात्रम्three nights
त्रिरात्रम्:
Kāla-adhikarana (Time extent/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रि + रात्र (प्रातिपदिक); त्रिरात्र (समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; द्विगु-समासः (संख्यापूर्वकः)
पञ्चरात्रम्five nights
पञ्चरात्रम्:
Kāla-adhikarana (Time extent/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootपञ्च + रात्र (प्रातिपदिक); पञ्चरात्र (समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः
वाor
वा:
Vikalpa (Alternative/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय (disjunctive particle)
सप्तरात्रम्seven nights
सप्तरात्रम्:
Kāla-adhikarana (Time extent/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootसप्त + रात्र (प्रातिपदिक); सप्तरात्र (समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः
महेश्वरO Maheśvara
महेश्वर:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
पक्षम्a fortnight
पक्षम्:
Kāla-adhikarana (Time extent/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootपक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
मासम्a month
मासम्:
Kāla-adhikarana (Time extent/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ऋतुम्a season
ऋतुम्:
Kāla-adhikarana (Time extent/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
वाor
वा:
Vikalpa (Alternative/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अवधारण-अव्यय (particle: ‘also/even’)
हिindeed
हि:
Avadharana (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/causal particle)
अयनम्a half-year (ayana)
अयनम्:
Kāla-adhikarana (Time extent/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootअयन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
यावत्as long as, up to
यावत्:
Parimana (Extent/परिमाण)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय/संबन्ध-शब्द)
Formपरिमाणवाचक-अव्यय (correlative: ‘as long as/up to’)
एवonly/just
एव:
Avadharana (Restriction/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (restrictive particle)
चand
च:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
पुत्रदारयुतैःtogether with sons and wives
पुत्रदारयुतैः:
Karana/Sahakari (Accompaniment/सहकारी)
TypeAdjective
Rootपुत्र + दार + युत (प्रातिपदिक); पुत्रदारयुत (समास)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन; तृतीया-समर्थ्ये ‘युत’ (possessed/with) — ‘पुत्रैः दारैः च युताः’
तीर्थेat the sacred ford/place of pilgrimage
तीर्थे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
वस्तव्यम्should be stayed/resided
वस्तव्यम्:
Vidhi (Obligation/विधि)
TypeVerb
Rootवस् (धातु) + तव्यत् (कृदन्त)
Formकर्तव्यता-वाचक तव्यत् (Gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘should be stayed’ (impersonal)
गृहमेधिभिःby householders
गृहमेधिभिः:
Karta (Agent in impersonal/कर्ता)
TypeNoun
Rootगृहमेधिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन
Speaker

Viśvakarmā

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-tīrtha (within Prabhāsa-kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A family of pilgrims (parents with children) staying in simple dharmaśālā tents near the tīrtha, counting nights; sunrise snāna, temple darśana, evening lamps—time passing through marked intervals (3/5/7).

Characters & Entities
M
Maheśvara (Śiva)
T
Tīrtha
G
Gṛhamedhin (householder)

FAQs

Pilgrimage for householders is meant to be purposeful and time-bound, preserving reverence and preventing attachment or laxity in holy places.

Prabhāsa Kṣetra, where the Purāṇa outlines proper etiquette for visiting and staying.

A clear prescription of permissible durations for a householder’s stay at the tīrtha (from three nights up to an ayana).

←Previous Verse
Next Verse→