Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 106

Devanagari script

त्वया विनाऽहं न क्वास्मि न त्वं देवि मया विना । चंद्रचंद्रिकयोर्यद्वदग्नेरुष्णत्वमेव हि

Transliteration

tvayā vinā'haṃ na kvāsmi na tvaṃ devi mayā vinā | caṃdracaṃdrikayoryadvadagneruṣṇatvameva hi

Translation

Sem ti, eu não estou em lugar algum; e sem mim, ó Deusa, tu também não estás em lugar algum. Assim como a lua e o seu luar são inseparáveis, e como o fogo é inseparável do seu calor—assim somos nós, em verdade.

Word by Word

• त्वया: with/without you (with ‘विना’)
• त्वया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया, एकवचन

• विना: without
• विना: Apadana (अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: विना (अव्यय)
• Form: वियोगार्थक-अव्यय (preposition-like indeclinable: ‘without’; governs तृतीया)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• न: not
• न: Pratishedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात

• क्व: anywhere/where
• क्व: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्व (अव्यय)
• Form: देशवाचक-प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb: ‘where’)

• अस्मि: am/exist
• अस्मि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार, उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• न: not
• न: Pratishedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• देवि: O Goddess
• देवि: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• मया: with/without me (with ‘विना’)
• मया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया, एकवचन

• विना: without
• विना: Apadana (अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: विना (अव्यय)
• Form: वियोगार्थक-अव्यय; तृतीया-योग्य

• चन्द्र: of the moon
• चन्द्र: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, द्विवचन; समासाङ्ग (in compound)

• चन्द्रिकयोः: and moonlight (of the two)
• चन्द्रिकयोः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: चन्द्रिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), द्विवचन; समासोत्तर-पद (with ‘चन्द्र’)

• यद्वत्: just as
• यद्वत्: Upamana (उपमान)
• Type: Indeclinable
• Root: यद्वत् (अव्यय)
• Form: उपमानवाचक-अव्यय (comparative: ‘just as’)

• अग्नेः: of fire
• अग्नेः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध

• उष्णत्वम्: heat/hotness
• उष्णत्वम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उष्ण + त्व (तद्धित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भाववाचक-तद्धितान्त (abstract noun)

• एव: indeed/only
• एव: Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-निपात

• हि: indeed/for
• हि: Hetu (हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: हेतौ/निश्चयार्थक-निपात

Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: A teaching tableau where the moon glows above, casting visible moonlight; a small sacred fire radiates heat-waves; Śiva gestures to these natural signs while addressing Devī, illustrating inseparability.

Characters & Entities

• Śiva
• Pārvatī
• Śakti
• Candra (Moon)
• Agni (Fire)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine consciousness (Śiva) and divine power (Śakti) are mutually dependent and never separate.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The teaching occurs within the Prabhāsa-kṣetra māhātmya framework, situating doctrine within sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse uses analogies to establish theological unity.