Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 51

Devanagari script

बहुनात्र किमुक्तेन भवेन्मोक्षस्य भाजनम् । न चैतत्पिशुने देयं नास्तिके दंभसंयुते

Transliteration

bahunātra kimuktena bhavenmokṣasya bhājanam | na caitatpiśune deyaṃ nāstike daṃbhasaṃyute

Translation

Que mais há a dizer? Tal pessoa torna-se apta para a libertação (mokṣa). Porém, este ensinamento não deve ser dado ao caluniador, nem ao ateu unido à hipocrisia.

Word by Word

• बहुना: with much (talk)
• बहुना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; ‘बहुना’ = ‘with much (speech)’

• अत्र: here
• अत्र: Adverbial (देश)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (देशवाचक)

• किम्: what
• किम्: Interrogative (प्रश्न)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नार्थक

• उक्तेन: by what has been said
• उक्तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: उक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; वच् धातोः क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

• भवेत्: would be/should become
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• मोक्षस्य: of liberation
• मोक्षस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मोक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• भाजनम्: a receptacle/fit recipient
• भाजनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भाजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय (निषेध)

• च: and
• च: Conjunction (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय)

• एतत्: this (teaching/gift)
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘इदं शास्त्रम्/दानम्’ इत्यर्थे

• पिशुने: to a slanderer
• पिशुने: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: पिशुन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन

• देयम्: should be given
• देयम्: Predicate (विधेय)
• Type: Adjective
• Root: देय (कृदन्त-प्रातिपदिक; दा धातोः यत्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय/कर्तव्यार्थक (gerundive)

• नास्तिके: in/for an atheist
• नास्तिके: Adhikarana/Condition (अधिकरण/शर्त)
• Type: Noun
• Root: नास्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण) एकवचन; ‘नास्तिके (सति)’ इति सति-सप्तमीभावः (locative absolute sense)

• दंभसंयुते: endowed with hypocrisy
• दंभसंयुते: Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दंभ + संयुत (कृदन्त-प्रातिपदिक; युज् धातोः क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थ (‘दंभेन संयुतः’); ‘नास्तिके’ इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A didactic moment: a teacher-figure concludes a discourse on śrāddha/dāna at Prabhāsa, warning that the liberating teaching is not to be given to slanderers or hypocritical atheists; the sea-coast tīrtha ambience is implied.

Characters & Entities

• mokṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred knowledge grants mokṣa-eligibility, but it must be protected and entrusted only to worthy recipients.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The counsel is embedded in Prabhāsakṣetra-māhātmya, reinforcing the kṣetra’s dharma standards.

What ritualistic prescription is mentioned?

A restriction (niyama): do not transmit this teaching to a piśuna (malicious person) or a nāstika with hypocrisy.