Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

सरस्वती हिरण्या च समुद्रश्चैव भामिनि । त्रयाणां संगमो यत्र दुष्प्राप्यो दैवतैरपि

sarasvatī hiraṇyā ca samudraścaiva bhāmini | trayāṇāṃ saṃgamo yatra duṣprāpyo daivatairapi

Ó senhora radiante, ali está a confluência de três—Sarasvatī, Hiraṇyā e o Oceano—um encontro difícil de alcançar até mesmo para os deuses.

सरस्वतीSarasvatī (river/goddess)
सरस्वती:
कर्ता (Member of subject-group)
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
हिरण्याHiraṇyā (river)
हिरण्या:
कर्ता (Member of subject-group)
TypeNoun
Rootहिरण्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
and
:
सम्बन्ध/निपात (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
समुद्रःthe ocean
समुद्रः:
कर्ता (Member of subject-group)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
and
:
सम्बन्ध/निपात (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
एवindeed
एव:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधारणार्थक-निपातः (emphasis)
भामिनिO fair lady
भामिनि:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootभामिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्
त्रयाणाम्of the three
त्रयाणाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्याशब्दः; षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), बहुवचनम्
संगमःconfluence
संगमः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootसंगम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण (Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (relative adverb: where)
दुष्प्राप्यःhard to attain
दुष्प्राप्यः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootदुस् (उपसर्ग/पूर्वपद) + प्राप्य (प्रातिपदिक; √आप्/प्राप् + यत्/ण्यत्)
Formकृत्य-प्रत्ययान्त (प्राप्य) विशेषणम्; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (संगमः इत्यस्य विशेषणम्); ‘hard to obtain’
दैवतैःby the gods
दैवतैः:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootदैवत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे (देवता-समूहवाचक), तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
अपिeven
अपि:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्ययम्; अप्यर्थे (even/also)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Trisaṅgama (Miśra-tīrtha)

Type: sangam

Listener: Mahādevī

Scene: Three distinct water currents—one clear and swift (Hiraṇyā), one subtle/hidden with a mystical shimmer (Sarasvatī), and one vast and dark-blue (Ocean)—merge under a radiant sky; devas hover in awe, indicating ‘difficult even for gods.’

S
Sarasvatī
H
Hiraṇyā
S
Samudra (Ocean)
T
Trisaṅgama

FAQs

Saṅgamas (confluences) are portrayed as exceptionally potent tīrthas, whose sanctity is so great that even divine beings seek them.

Trisaṅgama—the confluence of Sarasvatī, Hiraṇyā, and the Ocean—within Prabhāsa-kṣetra.

No specific rite is detailed here; the verse identifies the sacred geography that makes the tīrtha uniquely rare.