Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

ययाऽयं चलितः शैलः स्वशक्त्या निश्चलीकृतः । स्कन्देनेह द्विजश्रेष्ठाः शक्त्या विद्धस्तदग्रतः । नरादित्यस्ततश्चान्यो यो नरेण प्रतिष्ठितः । षष्ठ्यां तं सूर्यवारेण दृष्ट्वा पापात्प्रमुच्यते

Transliteration

yayā'yaṃ calitaḥ śailaḥ svaśaktyā niścalīkṛtaḥ | skandeneha dvijaśreṣṭhāḥ śaktyā viddhastadagrataḥ | narādityastataścānyo yo nareṇa pratiṣṭhitaḥ | ṣaṣṭhyāṃ taṃ sūryavāreṇa dṛṣṭvā pāpātpramucyate

Translation

Pelo poder dela, esta montanha—antes abalada—foi firmada e tornada imóvel. Aqui, ó melhores entre os dvija, Skanda a feriu com sua lança diante dela. Depois, há uma imagem do Sol chamada Narāditya, instalada por um homem; ao contemplá-la no sexto dia lunar quando cai num domingo, a pessoa se liberta do pecado.

Word by Word

• yayā: by which (power)
• yayā: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः (feminine), तृतीया विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम् (singular)

• ayam: this
• ayam: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: idam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः (masculine), प्रथमा विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम् (singular)

• calitaḥ: moved, shaken
• calitaḥ: Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement/कर्तृसमानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: cal (धातु)
• Form: कृदन्तः—क्त (past passive participle), पुंलिङ्गः (masculine), प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्

• śailaḥ: mountain
• śailaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: śaila (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः (masculine), प्रथमा विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम् (singular)

• svaśaktyā: by (his/its) own power
• svaśaktyā: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: sva + śakti (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः (feminine), तृतीया विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम् (singular); समासः—तत्पुरुषः (स्वस्य शक्तिः = स्वशक्तिः)

• niścalīkṛtaḥ: made motionless
• niścalīkṛtaḥ: Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement/कर्तृसमानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: niścalī + kṛ (धातु)
• Form: कृदन्तः—क्त (past passive participle) of causative/denominative sense "to make motionless"; पुंलिङ्गः, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्

• skandena: by Skanda
• skandena: Karaṇa/Agent-in-passive (Instrument/कर्ता in passive)
• Type: Noun
• Root: skanda (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः (masculine), तृतीया विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम् (singular)

• iha: here
• iha: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: iha (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (locative adverb: here)

• dvijaśreṣṭhāḥ: O best of the twice-born
• dvijaśreṣṭhāḥ: Sambodhana/Addressed group (Vocative sense though form is nominative)
• Type: Noun
• Root: dvija + śreṣṭha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः (masculine), प्रथमा विभक्तिः (Nominative/1st), बहुवचनम् (plural); समासः—तत्पुरुषः (द्विजानां श्रेष्ठाः)

• śaktyā: by a spear / by power
• śaktyā: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: śakti (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः (feminine), तृतीया विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम् (singular)

• viddhaḥ: pierced
• viddhaḥ: Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement/कर्तृसमानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: vyadh (धातु)
• Form: कृदन्तः—क्त (past passive participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्

• tad: of that
• tad: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः (neuter), षष्ठी विभक्तिः (Genitive/6th) एकवचनस्य रूपम्; अत्र समासपूर्वपदत्वेन (in composition)

• agrataḥ: in front
• agrataḥ: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: agrataḥ (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (adverb: in front)

• narādityaḥ: Narāditya (proper name)
• narādityaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: nara + āditya (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (नर-आदित्यः; नाम)

• tataḥ: then
• tataḥ: Kriya-Viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: tataḥ (अव्यय)
• Form: क्रम/अपादानवाचक-अव्ययम् (then/from there)

• ca: and
• ca: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपातः (conjunction)

• anyaḥ: another (one)
• anyaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: anya (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्

• yaḥ: who
• yaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम् (relative pronoun)

• nareṇa: by a man / by Nara
• nareṇa: Karaṇa/Agent-in-passive (Instrument/कर्ता in passive)
• Type: Noun
• Root: nara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्

• pratiṣṭhitaḥ: established
• pratiṣṭhitaḥ: Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement/कर्तृसमानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: prati-sthā (धातु)
• Form: कृदन्तः—क्त (past passive participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्

• ṣaṣṭhyām: on the sixth (tithi)
• ṣaṣṭhyām: Adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ṣaṣṭhī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, सप्तमी विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; तिथिवाचकः (on the sixth lunar day)

• tam: him/that (deity)
• tam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्

• sūryavāreṇa: on Sunday
• sūryavāreṇa: Adhikaraṇa (Time-instrument/कालसाधन)
• Type: Noun
• Root: sūryavāra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (सूर्यस्य वारः)

• dṛṣṭvā: having seen
• dṛṣṭvā: Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: dṛś (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; पूर्वक्रिया (having seen)

• pāpāt: from sin
• pāpāt: Apādāna (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: pāpa (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः (neuter), पञ्चमी विभक्तिः (Ablative/5th), एकवचनम्

• pramucyate: is freed
• pramucyate: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: pra-muc (धातु)
• Form: लट् (वर्तमानकालः/Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगः (passive sense: is released)

Speaker

Skanda (deduced from Nāgara Khaṇḍa Tīrthamāhātmya narration style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Narāditya (Sūrya) with Skanda-śakti-marked mountain

Type: peak

Visual Art Cues

Scene: A trembling mountain is stilled by the goddess’s power; Skanda stands before it and strikes/marks it with his spear; nearby shines a Sun-image Narāditya, worshipped on ṣaṣṭhī-Sunday for sin-release.

Characters & Entities

• Skanda
• Śakti (spear)
• Śaila (mountain)
• Narāditya (Sūrya image)
• Dvija

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy places preserve divine interventions; timed darśana (sacred viewing) of installed deities is taught as a purifier of sin.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A Nāgara Khaṇḍa tīrtha featuring Skanda’s spear-marked mountain and a Sūrya installation known as Narāditya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Darśana of Narāditya specifically on Ṣaṣṭhī tithi when it coincides with Sunday, yielding pāpa-kṣaya (removal of sin).