Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 36
Devanagari script
अनाथो ह्यबलो दीनः क्षीरपो मम बालकः । मातृशोकाभिसंतप्तः पाल्यः सर्वाभिरेव सः
Transliteration
anātho hyabalo dīnaḥ kṣīrapo mama bālakaḥ | mātṛśokābhisaṃtaptaḥ pālyaḥ sarvābhireva saḥ
Translation
“Meu pequeno está desamparado, fraco e miserável—ainda vive apenas de leite. Consumido pela dor por sua mãe, deve ser protegido por todos vós.”
Word by Word
अनाथःwithout protector
अनाथः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअनाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (बालकः)
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात; अवधारण)
अबलःweak
अबलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअबल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (बालकः)
दीनःwretched, poor
दीनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (बालकः)
क्षीरपःmilk-drinking
क्षीरपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्षीरप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (बालकः) — 'milk-drinking'
ममmy
मम:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
बालकःchild
बालकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबालक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मातृशोकाभिसंतप्तःtormented by grief for (his) mother
मातृशोकाभिसंतप्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमातृ (प्रातिपदिक) + शोक (प्रातिपदिक) + अभि-सम्-√तप् (धातु) → संतप्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मातुः शोकः) + उपपद-समासभावः; विशेषणम् (सः/बालकः)
पाल्यःto be cared for
पाल्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√पाल् (धातु) → पाल्य (कृदन्त)
Formयत्-प्रत्ययान्त-भाव्यकृदन्त (gerundive), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'to be protected/nurtured'
सर्वाभिःby all (of you)
सर्वाभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसर्वा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; 'by all (of you women)'
एवcertainly, indeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारण-निपात)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
Speaker
Nandinī
Visual Art Cues
Scene: A small milk-fed child, tearful and shaken by maternal grief, is presented to a group; the group’s hands extend protectively; the mother’s sorrow is palpable.
Characters & Entities
N
NandinīB
bālaka (child)D
dhenavaḥ (cows)FAQs
Protecting the vulnerable—especially the orphaned and grieving—is a central expression of dharma.
No tīrtha is named in the verse; it supports the Mahātmya by showcasing compassionate duty.
None; the instruction is ethical—pālana (nurturing/protection).