Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 49

Devanagari script

चातुर्युंग्यं हि तत्पीठं स्थितानां सिद्धिमाह रेत् । युगानुरूपतः सद्यस्ततो वक्ष्याम्यहं द्विज

Transliteration

cāturyuṃgyaṃ hi tatpīṭhaṃ sthitānāṃ siddhimāha ret | yugānurūpataḥ sadyastato vakṣyāmyahaṃ dvija

Translation

Esse pīṭha é eficaz através das quatro yugas; para os que ali permanecem, ele traz a obtenção de siddhi. Conforme cada era, a realização vem de pronto; por isso, ó duas-vezes-nascido, agora explicarei.

Word by Word

• चातुर्युंग्यम्: pertaining to the four yugas
• चातुर्युंग्यम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चातुर्युंग्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (to pīṭham)

• हि: indeed
• हि: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात/emphatic particle)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (to pīṭham)

• पीठम्: seat/shrine
• पीठम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पीठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• स्थितानाम्: of those who remain (there)
• स्थितानाम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: √स्था (स्था; धातु)
• Form: कृदन्त (क्त/PPP used substantively), पुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, बहुवचन; ‘of those who are staying/standing’

• सिद्धिम्: accomplishment
• सिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (2nd/accusative), एकवचन

• आह: said/declared
• आह: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अह् (अह्; धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; (IAST 'ret' taken as 'etad')

• युगानुरूपतः: according to the yuga
• युगानुरूपतः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: युग (प्रातिपदिक) + अनुरूप (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित)
• Form: अव्यय (तद्धितान्त -तस्), क्रियाविशेषण; अव्ययीभावसमासः ‘युगानां अनुरूपतः’

• सद्यः: immediately
• सद्यः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यः (अव्यय)
• Form: अव्यय (कालवाचक क्रियाविशेषण)

• ततः: thereafter
• ततः: Kriya-vishesana (Sequential/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (अपादान/क्रमवाचक adverb: ‘thereafter/from that’)

• वक्ष्यामि: I will explain
• वक्ष्यामि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (वच्; धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष सर्वनाम, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• द्विज: O twice-born
• द्विज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति, एकवचन

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Citreśvarī Pīṭha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvija (brāhmaṇa interlocutor)

Visual Art Cues

Scene: A didactic scene: the narrator addresses a brāhmaṇa, pointing toward the pīṭha; behind them, symbolic panels of the four yugas (Satya, Tretā, Dvāpara, Kali) show different styles of worship converging on the same sacred seat.

Characters & Entities

• Citreśvarīpīṭha
• Four Yugas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True tīrthas remain spiritually potent across changing ages, adapting benefits to yuga-dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Citreśvarī Pīṭha at Camatkārapura, praised as effective in all four yugas.

What ritualistic prescription is mentioned?

A transition into instruction: the speaker announces he will explain the yuga-suitable method for siddhi.