Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 138

Devanagari script

इंद्रद्युम्न उवाच । तव कस्मादुलूकत्वं शीघ्रं तन्मे प्रकीर्तय । एतन्मे कौतुकं भावि यत्ते ह्यायुरनन्तकम् । उलूकत्वं च संजातं रौद्रं लोकविगर्हितम्

Transliteration

iṃdradyumna uvāca | tava kasmādulūkatvaṃ śīghraṃ tanme prakīrtaya | etanme kautukaṃ bhāvi yatte hyāyuranantakam | ulūkatvaṃ ca saṃjātaṃ raudraṃ lokavigarhitam

Translation

Indradyumna disse: “Por que te tornaste uma coruja? Dize-me depressa. Isto desperta meu assombro: tua vida é de fato sem fim, e contudo surgiu a condição de coruja, terrível e censurada pelo mundo.”

Word by Word

• इन्द्रद्युम्नः: Indradyumna
• इन्द्रद्युम्नः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इन्द्रद्युम्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• तव: your
• तव: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• कस्मात्: from what (cause), why
• कस्मात्: Hetu/Apadana (Reason/Source)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नार्थक (from what cause/why)

• उलूकत्वम्: owl-hood, being an owl
• उलूकत्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उलूकत्व (प्रातिपदिक; -त्व तद्धित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भाववाचक (state of being an owl)

• शीघ्रम्: quickly
• शीघ्रम्: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्र (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण अव्ययीभूत (adverbial accusative)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘उलूकत्वम्’ इत्यस्य निर्देश (that)

• मे: to me
• मे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन; सर्वनाम

• प्रकीर्तय: tell, relate
• प्रकीर्तय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-कीर्तय् (धातु; नामधातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• एतत्: this
• एतत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देश (this)

• मे: my
• मे: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• कौतुकम्: curiosity, wonder
• कौतुकम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कौतुक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भावि: forthcoming, arising
• भावि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भू (धातु)
• Form: णिनि-प्रत्ययान्त कृदन्त (future/impending sense), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘कौतुकम्’ इति विशेषण (that will arise)

• यत्: because/that
• यत्: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सम्बन्धसूचक-निपात (correlative particle: ‘because/that’)

• ते: your
• ते: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (emphasis)

• आयुः: lifespan
• आयुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आयुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अनन्तकम्: endless, very long
• अनन्तकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनन्तक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘आयुः’ इति विशेषण

• उलूकत्वम्: owl-hood
• उलूकत्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उलूकत्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• संजातम्: has arisen/occurred
• संजातम्: Kriya (Predicate)
• Type: Verb
• Root: सम्-जन् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त ‘संजात’, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘उलूकत्वम्’ इति सह (has arisen)

• रौद्रम्: fierce, dreadful
• रौद्रम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रौद्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘उलूकत्वम्’ इति विशेषण

• लोक-विगर्हितम्: condemned by the world
• लोक-विगर्हितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लोक (प्रातिपदिक) + विगर्हित (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘लोकेन विगर्हितम्’ (censured by the world)

Speaker

Indradyumna

Skanda Dialogue

Listener: Ulūka

Visual Art Cues

Scene: The king, astonished, gestures toward the owl, contrasting the creature’s ominous form with an aura of longevity; the scene carries moral tension—grace and curse intertwined.

Characters & Entities

• Indradyumna
• Ulūka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even great longevity can coexist with a cursed condition—karma and śāpa shape embodiment, urging inquiry into righteous conduct and expiation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not named in this verse; it functions within the chapter’s tīrtha-māhātmya storyline as a prompt for a karmic explanation.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it asks for the cause behind the condition, which is explained in subsequent verses.