Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 62

Devanagari script

त्वं भुंक्ष्व भूतलं कृत्स्नं शक्रश्चापि त्रिविष्टपम् । व्यवस्थयाऽनया नित्यं वर्तितव्यं परस्परम्

Transliteration

tvaṃ bhuṃkṣva bhūtalaṃ kṛtsnaṃ śakraścāpi triviṣṭapam | vyavasthayā'nayā nityaṃ vartitavyaṃ parasparam

Translation

Tu deves desfrutar de toda a terra, e Śakra, igualmente, do Triviṣṭapa—o céu dos Trinta deuses. Por este acordo, vós dois deveis sempre conduzir-vos um para com o outro conforme ele.

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्गे (सामान्य-प्रयोग), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)

• भुङ्क्ष्व: enjoy/consume, rule
• भुङ्क्ष्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• भूतलम्: the earth, ground
• भूतलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भूतल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• कृत्स्नम्: entire, whole
• कृत्स्नम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत्स्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषणम् (qualifying) भूतलम्

• शक्रः: Śakra (Indra)
• शक्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपि-भाव (particle: also/even)

• त्रिविष्टपम्: heaven (Triviṣṭapa)
• त्रिविष्टपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रिविष्टप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• व्यवस्थया: by arrangement/settlement
• व्यवस्थया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: व्यवस्था (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• अनया: by this
• अनया: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-विशेषण, स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; विशेषणम् व्यवस्था

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव-प्रयोग)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• वर्तितव्यम्: should be conducted/maintained
• वर्तितव्यम्: Vidhi/Obligation (विधेय)
• Type: Verb
• Root: वृत् (धातु) + तव्यत् (कृत्-प्रत्यय)
• Form: तव्यत्-कृदन्त (gerundive/obligative), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय (predicate)

• परस्परम्: mutually, with each other
• परस्परम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: परस्पर (प्रातिपदिक/अव्यय-प्रयोग)
• Form: परस्पर-अव्यय (reciprocal adverb)

Speaker

Bṛhaspati

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A symbolic tableau: Earth (bhū-loka) and Svarga (triviṣṭapa) represented behind Vṛtra and Indra as Bṛhaspati outlines a treaty; the mood is orderly, juridical, and cosmic.

Characters & Entities

• Bṛhaspati
• Vṛtra
• Indra (Śakra)
• Triviṣṭapa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Order is preserved through rightful boundaries and honored agreements; dharma includes keeping mutual commitments.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned; the verse concerns cosmic domains (earth and heaven).

What ritualistic prescription is mentioned?

None.