Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 20›Shloka 66
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 66

Devanagari script

लक्ष्मण उवाच । स्वामिद्रोहे कृते ब्रह्मन्प्रायश्चित्तं यदीक्ष्यते । तन्मे देहि स्फुटं येन कायशुद्धिः प्रजायते

Transliteration

lakṣmaṇa uvāca | svāmidrohe kṛte brahmanprāyaścittaṃ yadīkṣyate | tanme dehi sphuṭaṃ yena kāyaśuddhiḥ prajāyate

Translation

Lakṣmaṇa disse: «Ó brāhmane, se há expiação prescrita para a traição ao próprio senhor, concede-ma com clareza, para que dela surja a pureza do corpo.»

Word by Word
लक्ष्मणःLakshmana
लक्ष्मणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
स्वामिद्रोहेin (the matter of) treachery to one’s master
स्वामिद्रोहे:
Adhikarana (Topic/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्वामि (प्रातिपदिक) + द्रोह (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (स्वामिनः द्रोहः), पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
कृतेwhen (it) has been done
कृते:
Adhikarana (Condition/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; सति-सप्तमी (when done)
ब्रह्मन्O Brahmin (sage)
ब्रह्मन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
प्रायश्चित्तम्expiation
प्रायश्चित्तम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्राय (प्रातिपदिक) + चित्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (प्रायः चित्तम्/प्रायस्य चित्तम्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
यदिif
यदि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formअव्यय; शर्तार्थक-निपात (conditional particle)
ईक्ष्यतेis seen/considered
ईक्ष्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootईक्ष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (Passive)
तत्that
तत्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; सर्वनाम
मेto me/for me
मे:
Sampradana (Beneficiary/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; सर्वनाम
देहिgive
देहि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
स्फुटम्clearly
स्फुटम्:
Visheshana (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्फुट (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
येनby which
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; सर्वनाम
कायशुद्धिःpurification of the body
कायशुद्धिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाय (प्रातिपदिक) + शुद्धि (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (कायस्य शुद्धिः), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
प्रजायतेarises/comes about
प्रजायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु) + प्र (उपसर्ग)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
Speaker

Lakṣmaṇa

Visual Art Cues

Scene: Lakṣmaṇa, hands folded, addresses the venerable brāhmaṇa-ṛṣi with earnestness, requesting a precise expiation for svāmi-droha and the means to regain purity.

Characters & Entities
L
Lakṣmaṇa
S
Sage (Brahman—addressed to Mārkaṇḍeya)
P
Prāyaścitta
S
Svāmi-droha (betrayal of one’s lord)

FAQs

Acknowledging fault and sincerely seeking prescribed atonement is itself a dharmic step toward purification.

The verse sets up the tīrtha-based expiation that the sage will recommend next (named shortly after).

Requesting and following prāyaścitta for svāmi-droha; the specific rite is given in the subsequent verse(s).

←Previous Verse
Next Verse→