Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 199›Shloka 9
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

सूत उवाच कुरुक्षेत्रमिति ख्यातं प्रथमं क्षेत्रमुत्तमम् । हाटकेश्वरजं क्षेत्रं द्वितीयं परिकीर्तितम्

Transliteration

sūta uvāca kurukṣetramiti khyātaṃ prathamaṃ kṣetramuttamam | hāṭakeśvarajaṃ kṣetraṃ dvitīyaṃ parikīrtitam

Translation

Sūta disse: A primeira e mais excelente região sagrada é famosa como Kurukṣetra. A segunda é proclamada como o kṣetra nascido de (ou pertencente a) Hāṭakeśvara.

Word by Word
सूतःSūta (the narrator)
सूतः:
Karta (Speaker/Subject)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
कुरुक्षेत्रम्Kurukṣetra
कुरुक्षेत्रम्:
Karta/Pratipādya (Subject complement)
TypeNoun
Rootकुरु-क्षेत्र (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कुरूणां क्षेत्रम्)
इतिthus/so called
इति:
Sambandha (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात (quotative particle)
ख्यातम्is renowned/known
ख्यातम्:
Visheshana (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
प्रथमम्first
प्रथमम्:
Visheshana (Qualifier of kṣetram)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
क्षेत्रम्sacred field/place
क्षेत्रम्:
Karta/Pratipādya (Subject)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
उत्तमम्excellent/supreme
उत्तमम्:
Visheshana (Qualifier of kṣetram)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
हाटकेश्वरजम्arising from/connected with Hāṭakeśvara
हाटकेश्वरजम्:
Visheshana (Qualifier of kṣetram)
TypeAdjective
Rootहाटकेश्वर-ज (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; पञ्चमी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः (हाटकेश्वरात्/हाटकेश्वरस्य जातम्)
क्षेत्रम्sacred field/place
क्षेत्रम्:
Karta/Pratipādya (Subject)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
द्वितीयम्second
द्वितीयम्:
Visheshana (Qualifier of kṣetram)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
परिकीर्तितम्is proclaimed/declared
परिकीर्तितम्:
Visheshana (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootपरि-कीर्त् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kurukṣetra; Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvija-sattamāḥ (assembled brāhmaṇa sages)

Visual Art Cues

Scene: Sūta, seated in a forest-assembly of sages, proclaims the foremost kṣetras—Kurukṣetra first, then the Śaiva Hāṭakeśvara-kṣetra—framed as a sacred geography map in speech.

Characters & Entities
S
Sūta
K
Kurukṣetra
H
Hāṭakeśvara

FAQs

Purāṇic dharma ranks and maps sacred regions; knowing the principal kṣetras guides pilgrimage toward high merit and purification.

Kurukṣetra is explicitly praised as the first and best kṣetra; a second kṣetra associated with Hāṭakeśvara is also named.

No explicit rite in this verse; it establishes the authoritative list of kṣetras that later verses connect with darśana and snāna.

←Previous Verse
Next Verse→