Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 62

Devanagari script

ब्राह्मणा ऊचुः पूर्वापरविरोधे नवाक्यमेतन्महामते । कथमस्ति कथं नास्ति तस्मात्त्वं वक्तुमर्हसि । विस्मयोऽयं महाञ्जातः सर्वेषां च द्विजन्मनाम्

Transliteration

brāhmaṇā ūcuḥ pūrvāparavirodhe navākyametanmahāmate | kathamasti kathaṃ nāsti tasmāttvaṃ vaktumarhasi | vismayo'yaṃ mahāñjātaḥ sarveṣāṃ ca dvijanmanām

Translation

Os brāhmaṇas disseram: «Ó grande de ânimo, esta afirmação é nova e parece contrariar o que vem antes e depois. Como pode ser, e como pode não ser? Portanto, deves explicá-la. Grande assombro surgiu em todos os duas-vezes-nascidos.»

Word by Word

• ब्राह्मणाः: the brāhmaṇas
• ब्राह्मणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन

• पूर्व-अपर-विरोधे: in the contradiction between earlier and later (statements)
• पूर्व-अपर-विरोधे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक) + अपर (प्रातिपदिक) + विरोध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; समाहार/निर्देश-तत्पुरुष (पूर्वापरयोः विरोधः)

• नव: new
• नव: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण

• आक्यम्: statement
• आक्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (Pronominal qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• महामते: O great-minded one
• महामते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महामति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; कर्मधारय (महान् मतिः यस्य)

• कथम्: how
• कथम्: Sambandha (Interrogative/प्रश्न)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण (interrogative adverb)

• अस्ति: is/exists
• अस्ति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन

• कथम्: how
• कथम्: Sambandha (Interrogative/प्रश्न)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• अस्ति: is/exists
• अस्ति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन

• तस्मात्: therefore/from that
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; सर्वनाम

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• वक्तुम्: to speak
• वक्तुम्: Karma (Object of 'arhasi'/कर्म)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (infinitive)

• अर्हसि: you ought/are fit
• अर्हसि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन

• विस्मयः: astonishment
• विस्मयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विस्मय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अयम्: this
• अयम्: Visheshana (Pronominal qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• महान्: great
• महान्: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• जातः: arisen
• जातः: Kriya (Predicative participle/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: जन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनामसदृश

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• द्वि-जन्मनाम्: of the twice-born (brāhmaṇas)
• द्वि-जन्मनाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: द्वि (प्रातिपदिक) + जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (द्वे जन्मनी यस्य)

Speaker

Brāhmaṇas

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇa assembly; addressed speaker is ‘mahāmati’

Visual Art Cues

Scene: A circle of brāhmaṇas rises or gestures in unison, questioning a speaker; faces show surprise and insistence on consistency; manuscripts and ritual implements nearby.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is to be understood through careful inquiry; apparent contradictions invite clarification rather than rejection.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named in this verse; it is a doctrinal question within a tīrtha-mahātmya chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it requests explanation of the stated purification principle.