Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 27

Devanagari script

शृंगारं च तथांगारं मन्यते सा तनुस्थितम् । वाष्पपूर्णेक्षणा दीना प्रजगाम महासती

Transliteration

śṛṃgāraṃ ca tathāṃgāraṃ manyate sā tanusthitam | vāṣpapūrṇekṣaṇā dīnā prajagāma mahāsatī

Translation

Ela considerou o próprio adorno como brasas ardentes sobre o seu corpo. Com os olhos cheios de lágrimas, aquela grande senhora virtuosa prosseguiu, abatida pela dor.

Word by Word

• शृङ्गारम्: adornment; love/erotic sentiment
• शृङ्गारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शृङ्गार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• तथा: likewise
• तथा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (likewise)

• अङ्गारम्: burning coal; ember
• अङ्गारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अङ्गार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• मन्यते: thinks; considers
• मन्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• तनु: in the body
• तनु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तनु (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; समासाङ्ग (पूर्वपद)

• स्थितम्: situated; present
• स्थितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; सप्तमी-तत्पुरुषः (तनौ स्थितम्)

• वाष्प: tears
• वाष्प: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वाष्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; समासाङ्ग (पूर्वपद)

• पूर्ण: filled
• पूर्ण: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: पूर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; समासाङ्ग (पूर्वपद)

• ईक्षणा: having eyes (vision)
• ईक्षणा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: ईक्षणा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वाष्पेण पूर्णे ईक्षणे यस्याः)

• दीना: wretched; distressed
• दीना: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दीन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषण

• प्रजगाम: went forth; proceeded
• प्रजगाम: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + गम् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• महासती: the great virtuous woman
• महासती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महासती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मधारयः

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration within Tīrthamāhātmya; specific speaker not present in snippet)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Sāvitrī walks onward, tear-filled eyes; her jewelry and adornment feel like hot embers against her skin, conveying grief and a turn toward austerity.

Characters & Entities

• Sāvitrī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When dharma is violated, even worldly beauty and comfort become painful to the righteous heart.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The tīrtha is not named in this verse; it forms part of the broader Tīrthamāhātmya narrative in Nāgarakhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is descriptive, portraying Sāvitrī’s emotional state.