Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 21

Devanagari script

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो देवशर्मा द्विजोत्तमाः । गंधर्वः पर्वतो जातः स्वपत्न्या सहितस्तदा

Transliteration

etasminnaṃtare prāpto devaśarmā dvijottamāḥ | gaṃdharvaḥ parvato jātaḥ svapatnyā sahitastadā

Translation

Enquanto isso, chegou Devaśarmā, o melhor entre os duas-vezes-nascidos. Naquele momento, o Gandharva chamado Parvata também estava presente, junto de sua esposa.

Word by Word

• एतस्मिन्: in this
• एतस्मिन्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; demonstrative qualifying ‘अन्तरे’

• अन्तरे: in the meantime
• अन्तरे: Adhikaraṇa (Time/Occasion)
• Type: Noun
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘in the interval/meanwhile’

• प्राप्तः: arrived
• प्राप्तः: Kriyāviśeṣaṇa/Predicate adjective
• Type: Adjective
• Root: प्र-आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; भूतकृदन्तः (past participle) used predicatively

• देवशर्मा: Devaśarman
• देवशर्मा: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: देवशर्मन् (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• द्विजोत्तमाः: O best of the twice-born / the best Brahmins
• द्विजोत्तमाः: Sambodhana/Viśeṣaṇa (Address/Qualifier)
• Type: Noun
• Root: द्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (‘best of the twice-born’). (पाठे बहुवचनम्; अर्थतः संबोधन/विशेषणरूपेण अपि सम्भवति)

• गन्धर्वः: a Gandharva
• गन्धर्वः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: गन्धर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• पर्वतः: a mountain
• पर्वतः: Karta (Subject complement)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• जातः: became / was born as
• जातः: Kriyāviśeṣaṇa/Predicate adjective
• Type: Adjective
• Root: जन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; भूतकृदन्तः (past participle) ‘born/become’

• स्वपत्न्या: with his wife
• स्वपत्न्या: Sahakāraka (Accompaniment)
• Type: Noun
• Root: स्व + पत्नी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—कर्मधारय/तत्पुरुष (‘own wife’), instrumental ‘with (his) wife’

• सहितः: accompanied
• सहितः: Kriyāviśeṣaṇa/Predicate adjective
• Type: Adjective
• Root: सह (उपसर्ग/अव्यय) + इ (धातु) + क्त (कृदन्त) / ‘सहित’ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘accompanied’ (with + तृतीया)

• तदा: then
• तदा: Kriyāviśeṣaṇa (Temporal adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: काल-अव्ययम् (then)

Speaker

Unspecified in snippet (narrative voice of the māhātmya)

Visual Art Cues

Scene: A distinguished brahmin traveler arrives at the sacred place; nearby stands the Gandharva Parvata with his wife, suggesting a liminal meeting of worlds at a tīrtha.

Characters & Entities

• Devaśarmā
• Parvata (Gandharva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred-place narratives often turn on the arrival of dharmic persons; their presence triggers revelations of a site’s hidden spiritual history.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The setting remains the Nāgarakhaṇḍa sacred city-region; this verse introduces characters relevant to its māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is narrative scene-setting.