Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 72

Devanagari script

देवा ऊचुः । साधुसाधु महाभागे युक्तमुक्तं त्वया वचः । एतद्धि युज्यते कर्तुं कालेऽस्मिंस्त्रिदशेश्वरि

Transliteration

devā ūcuḥ | sādhusādhu mahābhāge yuktamuktaṃ tvayā vacaḥ | etaddhi yujyate kartuṃ kāle'smiṃstridaśeśvari

Translation

Os Devas disseram: “Bem dito, bem dito, ó grandemente afortunada! Tuas palavras são adequadas e bem ponderadas. De fato, neste tempo mesmo, ó soberana dos Trinta Deuses, é isto que deve ser feito.”

Word by Word

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन

• साधु: well done
• साधु: Sambandha (Modifier/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: साधु (अव्यय)
• Form: प्रशंसावाचक अव्यय (interjection: well done)

• साधु: well done
• साधु: Sambandha (Modifier/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: साधु (अव्यय)
• Form: प्रशंसावाचक अव्यय (repetition for emphasis)

• महाभागे: O greatly fortunate one
• महाभागे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महाभाग (प्रातिपदिक: महा + भाग)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; कर्मधारय (महान् भागः यस्याः/या)

• युक्तम्: proper
• युक्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; युज् धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; क्त-प्रत्यय (proper/fit)

• उक्तम्: spoken
• उक्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; वच् धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; क्त-प्रत्यय (spoken)

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुषवाचक सर्वनाम, तृतीया (3rd), एकवचन

• वचः: speech/word
• वचः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Modifier/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle: indeed/for)

• युज्यते: is appropriate/fits
• युज्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: युज् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive: is fitting)

• कर्तुम्: to do
• कर्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्यय (infinitive), क्रियार्थ (to do)

• काले: at the time
• काले: Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• त्रिदशेश्वरि: O queen/lady of the thirty gods
• त्रिदशेश्वरि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: त्रिदश (प्रातिपदिक) + ईश्वरि/ईश्वरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (त्रिदशानाम् ईश्वरी)

Speaker

Devāḥ (the gods)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vindhyavāsinī-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Tridaśeśvarī)

Visual Art Cues

Scene: The Devas, gathered in a luminous assembly, praise the Goddess as ‘Tridaśeśvarī’, affirming her decision as timely and proper; hands folded, faces uplifted in reverence.

Characters & Entities

• Devāḥ
• Tridaśeśvarī (Devī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine approval comes when one speaks and acts according to yuktī (right reasoning) and kāla (the proper time).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Within the Tīrthamāhātmya context, the focus is on Devī connected with the Vindhya region (Vindhyavāsinī) and her sacred presence.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is detailed here; it serves as an endorsement that the proposed action is dharmically appropriate for the time.