Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 22
Devanagari script
एतस्मिन्नंतरे ज्ञात्वा मानुषीं स्वगृहागताम् । तक्षकेण समानीतां कामोपहतचे तसा
Transliteration
etasminnaṃtare jñātvā mānuṣīṃ svagṛhāgatām | takṣakeṇa samānītāṃ kāmopahatace tasā
Translation
Entretanto, ao saber-se que uma mulher humana viera à sua casa—trazida por Takṣaka, cuja mente fora abatida pelo desejo—(os demais reagiram como convinha).
Word by Word
एतस्मिन्in this
एतस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्
अन्तरेin the interval
अन्तरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; ‘अन्तरे’ = ‘अन्तरे/मध्ये’ (in the interval)
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
Kriya (Adverbial action/क्रिया-विशेषण)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Absolutive/Gerund); पूर्वकालिकक्रिया (having known)
मानुषीम्a human woman
मानुषीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमानुषी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्
स्वगृहागताम्who had come to (her) own house
स्वगृहागताम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक) + गृह (प्रातिपदिक) + आगत (कृदन्त-प्रातिपदिक, √गम्)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य गृहं आगता)
तक्षकेणby Takṣaka
तक्षकेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतक्षक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्
समानीताम्brought/led (here)
समानीताम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-नी (धातु) → समानीत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; भूतकर्मणि कृदन्तः (PPP)
कामोपहताम्afflicted by desire
कामोपहताम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकाम (प्रातिपदिक) + उपहत (कृदन्त-प्रातिपदिक, √हन्)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (कामेन उपहता = afflicted by desire)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
तसा(probably) by her / of him
तसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअशुद्धपाठ-सम्भावना; सम्भाव्यं ‘तया’ (स्त्री., तृतीया, एक.) वा ‘तस्य’ (पुं., षष्ठी, एक.)। सन्दर्भतः ‘तया’ (by her) अधिक युक्तम्
Speaker
Narrator (contextually Sūta/Lomaharṣaṇa in Māhātmya narration)
Visual Art Cues
Scene: A human woman unexpectedly arrives inside a Nāga’s dwelling, escorted by Takṣaka whose face shows infatuation and anxiety; attendants react in alarm.
Characters & Entities
T
TakṣakaFAQs
Desire clouds judgment and creates social disorder; hidden wrongdoing becomes known and invites consequence.
No tīrtha is named in this verse; it functions as narrative transition within the māhātmya.
None.