Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10

Devanagari script

शेषान्वः संप्रवक्ष्यामि ब्राह्मणान्गोत्रसंभवान् । कौशिकान्वयसं भूताः षड्विंशतिश्च ते स्मृताः

Transliteration

śeṣānvaḥ saṃpravakṣyāmi brāhmaṇāngotrasaṃbhavān | kauśikānvayasaṃ bhūtāḥ ṣaḍviṃśatiśca te smṛtāḥ

Translation

Agora vos direi os brâmanes restantes, nascidos de diversos gotras. Os nascidos na linhagem de Kauśika são lembrados como vinte e seis.

Word by Word

• शेषान्: the remaining (ones)
• शेषान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), बहुवचनम्

• वः: to you (all)
• वः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-विभक्तिः (Gen./Dat.), बहुवचनम्; सर्वनाम; (here: dative ‘to you’ or genitive ‘of you’)

• संप्रवक्ष्यामि: I shall explain/tell
• संप्रवक्ष्यामि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्+प्र+वच् (धातु)
• Form: लृट्-लकारः (Simple Future), उत्तमपुरुषः (1st person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• ब्राह्मणान्: Brahmins
• ब्राह्मणान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), बहुवचनम्

• गोत्रसंभवान्: born of (various) gotras
• गोत्रसंभवान्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: गोत्र (प्रातिपदिक) + सम्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), बहुवचनम्; तत्पुरुषः (गोत्र-सम्भव = born from/connected with a gotra)

• कौशिकान्वयसम्भूताः: arisen from the Kauśika lineage
• कौशिकान्वयसम्भूताः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: कौशिक (प्रातिपदिक) + अन्वय (प्रातिपदिक) + सम्भूत (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम्; बहुपद-तत्पुरुषसमासः; सम्भूत = भू (धातु) क्त-प्रत्ययान्त (past participle)

• षड्विंशतिः: twenty-six
• षड्विंशतिः: Vidhaya (Predicate nominal)
• Type: Noun
• Root: षड्विंशति (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; संख्या (cardinal number used substantively)

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय-निपातः (conjunction)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; सर्वनाम

• स्मृताः: are remembered/considered
• स्मृताः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त)
• Form: भूतकालिक-कृदन्तः (past participle), क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; विधेय-विशेषणरूपेण

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A sage enumerates gotras to attentive listeners; behind them, a tīrtha landscape with a riverbank and small shrines; the number ‘twenty-six’ is emphasized as a mnemonic tally.

Characters & Entities

• Kauśika

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is safeguarded through accurate transmission—names and numbers of lineages are preserved as sacred record.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The gotra list is part of a local tīrtha-māhātmya in Nāgarakhaṇḍa; the specific site-name is not explicit in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a continuation of genealogical enumeration.