Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 60

Devanagari script

अनंतकारिणे तुभ्यमंबिकापतये नमः । त्वमोंकारो वषट्कारो भूर्भुवःस्वस्त्वमेव हि

Transliteration

anaṃtakāriṇe tubhyamaṃbikāpataye namaḥ | tvamoṃkāro vaṣaṭkāro bhūrbhuvaḥsvastvameva hi

Translation

Saudações a Ti, o Fazedor infinito, Senhor de Ambikā. Só Tu és o sagrado Oṁ; Tu és o vaṣaṭ dos ritos, e Tu mesmo és Bhūr, Bhuvaḥ e Svaḥ, os três mundos.

Word by Word

• अनन्तकारिणे: to the infinite-doer / maker of endlessness
• अनन्तकारिणे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अनन्तकारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; समासः—अनन्तं करोति इति (कर्मधारय-तत्पुरुषभावः)

• तुभ्यम्: to you
• तुभ्यम्: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन

• अम्बिकापतये: to the lord (husband) of Ambikā
• अम्बिकापतये: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अम्बिका + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अम्बिकायाः पतिः)

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Salutation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (नमस्कारार्थ-निपात)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• ओंकारः: the syllable Oṃ
• ओंकारः: Pratipādya (Predicate/प्रत्ययार्थ)
• Type: Noun
• Root: ओंकार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• वषट्कारः: the exclamation ‘vaṣaṭ’
• वषट्कारः: Pratipādya (Predicate/प्रत्ययार्थ)
• Type: Noun
• Root: वषट्कार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• भूः: Bhū (earth-sphere)
• भूः: Pratipādya (Predicate/प्रत्ययार्थ)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; व्याहृतिः

• भुवः: Bhuvaḥ (mid-sphere)
• भुवः: Pratipādya (Predicate/प्रत्ययार्थ)
• Type: Noun
• Root: भुवस् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; व्याहृतिः

• स्वः: Svaḥ (heaven-sphere)
• स्वः: Pratipādya (Predicate/प्रत्ययार्थ)
• Type: Noun
• Root: स्वर्/स्वः (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (अव्ययवत्), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; व्याहृतिः

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• एव: indeed, alone
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)

• हि: for, indeed
• हि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ-निपात

Speaker

Jaigīṣavya (addressing Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukta-Kāśī / Viśveśvara-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee in Kāśī offers añjali before a radiant liṅga; above, the praṇava ‘Oṁ’ and the three vyāhṛtis appear as luminous bands encircling the cosmos, with subtle hints of yajña-fire and vaṣaṭ-utterance as sound-waves.

Characters & Entities

• Ambikāpati (Śiva)
• Oṃkāra
• Vaṣaṭkāra
• Bhūr
• Bhuvaḥ
• Svaḥ

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva is praised as the all-pervading reality—present as mantra, ritual utterance, and the three cosmic realms.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The wider context is Kāśī (Vārāṇasī) in the Kāśīkhaṇḍa, where Śiva’s supremacy and presence are celebrated.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; it references Vedic ritual language (vaṣaṭkāra) to indicate Śiva as the essence of sacrifice.