Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 73

एकाक्षरं परं ब्रह्म प्राणायामः परं तपः । गायत्र्यास्तु परं नास्ति पावनं च नृपोत्तम

ekākṣaraṃ paraṃ brahma prāṇāyāmaḥ paraṃ tapaḥ | gāyatryāstu paraṃ nāsti pāvanaṃ ca nṛpottama

A sílaba única, Oṃ, é o Brahman supremo; o prāṇāyāma é a mais alta austeridade (tapas). E além da Gāyatrī não há purificador maior, ó melhor dos reis.

eka-akṣaraṃthe one syllable
eka-akṣaraṃ:
Karma/Viśeṣya (Object/Head-term)
TypeNoun
Rooteka (प्रातिपदिक) + akṣara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘एकम् अक्षरम्’ (one syllable)
paraṃsupreme
paraṃ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (supreme)
brahmaBrahman
brahma:
Samānādhikaraṇa (Apposition/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
prāṇāyāmaḥprāṇāyāma
prāṇāyāmaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootprāṇāyāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
paraṃsupreme
paraṃ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘तपः’ इति विशेषणम्
tapaḥausterity
tapaḥ:
Samānādhikaraṇa (Predicate nominal/समानााधिकरण)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
gāyatryāḥof Gāyatrī
gāyatryāḥ:
Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootgāyatrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्धे (of Gāyatrī)
tuindeed
tu:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअवधारण/विरोधार्थक-निपात (indeed/but)
paraṃhigher / superior
paraṃ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘पावनम्’ इति विशेषणम्
nanot
na:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
astiexists
asti:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपद
pāvanaṃa purifier / purifying (means)
pāvanaṃ:
Karta/Viśeṣya (Subject/Head-term)
TypeNoun
Rootpāvana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘पावनम्’ = purifier/purifying (thing)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction: ‘and’)
nṛpa-uttamaO best of kings
nṛpa-uttama:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक) + uttama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; ‘नृपाणाम् उत्तम’ (O best of kings)

Unspecified (addressing a king: nṛpottama)

Tirtha: Gāyatrī (mantra-tīrtha) / Praṇava (eka-akṣara)

Type: kshetra

Listener: nṛpottama (best of kings)

Scene: A king respectfully listening to a sage; above them, a luminous Oṃ as cosmic axis; Gāyatrī personified as radiant goddess or as a mantra-wheel; the yogin’s breath shown as subtle light entering and leaving.

P
Praṇava (Oṃ)
B
Brahman
G
Gāyatrī

FAQs

Oṃ, prāṇāyāma, and Gāyatrī are upheld as supreme means of purification and spiritual elevation.

No tīrtha is named; the glorification is of mantra and disciplined practice.

Value and employ praṇava (Oṃ), prāṇāyāma, and Gāyatrī as principal purificatory disciplines.