Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 15
Devanagari script
कुबेरस्य मनःशल्यं शंसतीव पराभवम् । अपविद्धगतो वायुर्भग्नशाख इव द्रुमः
Transliteration
kuberasya manaḥśalyaṃ śaṃsatīva parābhavam | apaviddhagato vāyurbhagnaśākha iva drumaḥ
Translation
A dor íntima de Kubera parece anunciar o desaire da derrota; e Vāyu, lançado fora de seu curso, é como uma árvore de ramos quebrados.
Word by Word
कुबेरस्यof Kubera
कुबेरस्य:
Sambandha (Possessor/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकुबेर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन
मनःशल्यम्a thorn in the mind, mental anguish
मनःशल्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक) + शल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मनसः शल्यम्)
शंसतिproclaims, indicates
शंसति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√शंस् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
इवas if
इव:
Sambandha (Simile marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय (particle of comparison)
पराभवम्defeat, humiliation
पराभवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपराभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
अपविद्धगतःdriven away and gone astray
अपविद्धगतः:
Visheshana (Adjective of वायुः)
TypeAdjective
Rootअपविद्ध (कृदन्त, √व्यध्/√विध् with अप) + गत (कृदन्त, √गम्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मधारयः (अपविद्धः च सः गतः च) qualifying वायुः
वायुःwind
वायुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
भग्नशाखःwith broken branches
भग्नशाखः:
Visheshana (Adjective of द्रुमः)
TypeAdjective
Rootभग्न (कृदन्त, √भञ्ज्) + शाखा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; बहुव्रीहिः (भग्नाः शाखाः यस्य) qualifying द्रुमः
इवlike
इव:
Sambandha (Simile marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय
द्रुमःtree
द्रुमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्रुम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
Speaker
Brahmā (continuing)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Revā (Narmadā) region context
Type: river
Visual Art Cues
Scene: Kubera sits with downcast eyes, hand near chest as if pierced by a thorn of worry; Vāyu is shown as a dynamic figure halted mid-flight, or as a gust bending a tree whose branches are broken—symbolizing his ‘cast down’ course.
Characters & Entities
B
BrahmāK
KuberaV
VāyuD
DevasFAQs
When cosmic harmony is disturbed, even guardians of wealth and wind show imbalance—dharma sustains all functions.
No tīrtha is mentioned in this verse.
None.