Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 5

Devanagari script

ततश्चानन्तरं देवस्तिष्ठते ह्युमया सह । दृष्ट्वा तं पार्वती सा तु तपस्युग्रे व्यवस्थितम्

Transliteration

tataścānantaraṃ devastiṣṭhate hyumayā saha | dṛṣṭvā taṃ pārvatī sā tu tapasyugre vyavasthitam

Translation

Então, logo em seguida, o Senhor permaneceu ali juntamente com Umā. Ao vê-lo firmemente estabelecido numa austeridade terrível, Pārvatī voltou sua atenção para ele.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय; तद्-प्रातिपदिकात्)
• Form: देश/कालवाचक-अव्यय (thereupon/then)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• अनन्तरम्: immediately, thereafter
• अनन्तरम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अनन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: कालवाचक-अव्ययप्रयोगः (adverbial accusative)

• देवः: the god (Śiva)
• देवः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तिष्ठते: stands, remains
• तिष्ठते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन

• हि: indeed
• हि: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle: indeed/for)

• उमया: with Umā
• उमया: Sahakāraka (सहकारक/सह)
• Type: Noun
• Root: उमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (instrumental), एकवचन

• सह: together with
• सह: Sahakāraka (सहकारक)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: सहार्थक-अव्यय (preposition-like indeclinable: with)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु) + क्त्वा
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive)

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• पार्वती: Pārvatī
• पार्वती: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सा: she
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• तु: but, indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषार्थक-निपात (particle: but/indeed)

• तपसि: in austerity
• तपसि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (locative), एकवचन

• उग्रे: severe
• उग्रे: Adhikarana-anvayi visheshana (अधिकरणसम्बन्धि विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• व्यवस्थितम्: steadfast, firmly engaged
• व्यवस्थितम्: Karma-anvayi visheshana (कर्मसम्बन्धि विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि-अव-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे ‘तम्’ इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Narrator (contextual)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaṅgā-taṭa (implied)

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: Śiva appears with Umā near the riverbank; they pause, observing the fierce tapasvin. Śiva calm, ash-smeared, trident; Umā compassionate, adorned, attentive gaze toward the ascetic.

Characters & Entities

• Śiva (Deva, Īśvara)
• Umā
• Pārvatī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True austerity (tapas) draws the attention of the Divine and becomes the doorway to grace and instruction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The setting belongs to the Revā Khaṇḍa, centered on the sanctity of the Revā/Narmadā region, though this verse itself does not name a specific ford (tīrtha).

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed here; the verse highlights steadfast engagement in tapas.