Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 28

Devanagari script

वायुवेगेन सम्प्राप्तो यत्र देवो महेश्वरः । आगतं दानवं दृष्ट्वा वृषो वचनमब्रवीत्

Transliteration

vāyuvegena samprāpto yatra devo maheśvaraḥ | āgataṃ dānavaṃ dṛṣṭvā vṛṣo vacanamabravīt

Translation

Rápido como o vento, ele chegou ao lugar onde estava o Deva, Maheśvara. Ao ver o Dānava aproximar-se, Vṛṣa proferiu estas palavras.

Word by Word

• वायु-वेगेन: by the speed of the wind
• वायु-वेगेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वायु (प्रातिपदिक) + वेग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (वायोः वेगः) — Instrumental singular (means)

• सम्प्राप्तः: arrived
• सम्प्राप्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सम्-प्र-आप् (धातु) → सम्प्राप्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोगः — past participle ‘having arrived/arrived’

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; सम्बन्धबोधक-क्रियाविशेषण (स्थानवाचक) — indeclinable adverb ‘where’

• देवः: the god
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Nominative singular

• महेश्वरः: Maheśvara (Śiva)
• महेश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; देवस्य विशेषण/अप्पोजिशन — Nominative singular

• आगतम्: come/arrived
• आगतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: आ-गम् (धातु) → आगत (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘दानवम्’ इति विशेषणम् — Accusative singular neuter used adjectivally

• दानवम्: the demon (Dānava)
• दानवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Accusative singular

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund) — ‘having seen’

• वृषः: the bull (Vṛṣa/Nandin)
• वृषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वृष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Nominative singular

• वचनम्: words; a statement
• वचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Accusative singular

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — imperfect 3rd sg ‘said/spoke’

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A wind-swift arrival at Mahādeva’s station; a Dānava approaches; Vṛṣa/Nandin turns alert and speaks, poised to act as protector and conveyance.

Characters & Entities

• Maheśvara (Śiva)
• Vṛṣa/Vṛṣabha (Nandin/Bull)
• Dānava

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In crisis, the devotee seeks the Lord as the final refuge, and the Lord’s retinue acts swiftly to safeguard the divine mission.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā Khaṇḍa’s sacred geography (Revā/Narmadā) is the overarching frame; this verse does not specify a named tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.