Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 3

युधिष्ठिर उवाच । कस्मिन्युगे समुत्पन्नः कस्य पुत्रो महामतिः । तपस्तप्त्वा सुविपुलं तोषितो येन शङ्करः

yudhiṣṭhira uvāca | kasminyuge samutpannaḥ kasya putro mahāmatiḥ | tapastaptvā suvipulaṃ toṣito yena śaṅkaraḥ

Yudhiṣṭhira disse: Em que yuga nasceu aquele de grande mente, e de quem era filho—por quem Śaṅkara se agradou após realizar austeridades imensamente grandiosas?

युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
कस्मिन्in which
कस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
युगेage (yuga)
युगे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
समुत्पन्नःborn/arisen
समुत्पन्नः:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootसम्+उत्+पद् (धातु) → समुत्पन्न (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कस्यof whom/whose
कस्य:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate noun)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
महामतिःthe great-minded one
महामतिः:
Karta-samānādhikaraṇa (Apposition)
TypeNoun
Rootमहामति (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महा+मति); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तपःausterity
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
तप्त्वाhaving performed (austerity)
तप्त्वा:
Purvakāla-kriyā (Prior action)
TypeVerb
Rootतप् (धातु) → तप्त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive)
सुविपुलम्very great/abundant
सुविपुलम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसु+विपुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (तपः)
तोषितःhaving pleased
तोषितः:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootतुष् (धातु) → तोषित (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
येनby whom/whereby
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
शङ्करःŚaṅkara (Śiva)
शङ्करः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशङ्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Yudhiṣṭhira (to Mārkaṇḍeya)

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: kshetra

Listener: Yudhiṣṭhira

Scene: Yudhiṣṭhira, seated respectfully, asks a sage about the yuga and parentage of a great ascetic whose tapas pleased Śaṅkara; the setting evokes a riverbank hermitage atmosphere.

Y
Yudhiṣṭhira
Ś
Śaṅkara (Śiva)

FAQs

True tīrtha-māhātmya is rooted in exemplary lives; asking about lineage and yuga frames the site’s sanctity in sacred history.

Kuṇḍaleśvara, whose greatness is being introduced through the backstory of a devotee who pleased Śiva.

Tapas is referenced as the practice that pleased Śiva, though details are requested rather than given.