Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 9

Devanagari script

यत्किंचित्कामिकं कर्म ह्याभिचारिकमेव वा । रिपुसंक्षयकृद्वापि सांतानिकमथापि वा । अत्र तीर्थे कृतं सर्वमचिरात्सिध्यते नृप

Transliteration

yatkiṃcitkāmikaṃ karma hyābhicārikameva vā | ripusaṃkṣayakṛdvāpi sāṃtānikamathāpi vā | atra tīrthe kṛtaṃ sarvamacirātsidhyate nṛpa

Translation

Qualquer rito que se empreenda—para fins desejados, ou mesmo para atos de encantamento e coerção, ou para a destruição de inimigos, ou para assegurar descendência—tudo o que se faz neste tīrtha alcança realização em breve, ó rei.

Word by Word

• यत्: whatever
• यत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; relative pronoun used adjectivally with ‘कर्म’

• किंचित्: any (something)
• किंचित्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (निपात)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अनिश्चितार्थक सर्वनाम (indefinite pronoun)

• कामिकम्: desire-motivated
• कामिकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कामिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; adjective to ‘कर्म’

• कर्म: act/rite
• कर्म: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; nominative/accusative singular

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात); हेत्वर्थ/निश्चयार्थक

• आभिचारिकम्: sorcerous/for harming (abhicāra)
• आभिचारिकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अभिचार + इक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; adjective to ‘कर्म’

• एव: even/just
• एव: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात); अवधारणार्थक (restrictive/emphatic)

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय (विकल्प/ disjunctive particle)

• रिपुसंक्षयकृत्: causing destruction of enemies
• रिपुसंक्षयकृत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रिपु + संक्षय + कृत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; adjective to ‘कर्म’; तत्पुरुषः (षष्ठी-तत्पुरुष) = ‘रिपूणां संक्षयः तं करोति’

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय (विकल्प)

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात); समुच्चय/अपि = also/even

• सांतानिकम्: for progeny/continuity of lineage
• सांतानिकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सान्तानिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; adjective to ‘कर्म’

• अथ: and then/also
• अथ: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात); अनन्तर/प्रस्तावार्थक

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात)

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय (विकल्प)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण); देशवाचक

• तीर्थे: at the tīrtha
• तीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन; locative singular

• कृतम्: done/performed
• कृतम्: Kriya (Predicative/क्रियाविशेषण-भाव)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; predicate adjective to ‘सर्वम्’/‘कर्म’ understood

• सर्वम्: all (of it)
• सर्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; nominative/accusative singular; here ‘all (that)’

• अचिरात्: quickly/soon
• अचिरात्: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: अचिरात् (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण); कालवाचक = in a short time/soon

• सिध्यते: is accomplished/succeeds
• सिध्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सिध् (धातु)
• Form: लट्-लकार (present); प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोगः (is accomplished)

• नृप: O king
• नृप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन, एकवचन; vocative singular

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya (to a king, nṛpaśreṣṭha)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dhūmāvarta/Jvālāsamudbhava-kuṇḍa tīrtha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (nṛpa)

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims and ritualists gather at the potent kuṇḍa/āvarta: some perform śānti and pūjā, others undertake kāmya vows for progeny or victory; the tīrtha is depicted as radiating unseen force that ‘speeds’ outcomes.

Characters & Entities

• Tīrtha (Dhūmāvarta context)
• Ripu (enemies)
• Sāṃtānika (progeny/lineage)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A consecrated tīrtha amplifies intention and effort; therefore one should align desires with Dharma when seeking results.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Dhūmāvarta-associated tīrtha on the Narmadā described in this adhyāya.

What ritualistic prescription is mentioned?

It broadly states that rites done here attain siddhi quickly; it does not mandate a single rite in this verse.