Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 32

Devanagari script

तामिस्रमन्धतामिस्रं पातालं सप्तमं ययौ । ततो जगाम भूर्लोकं प्राणार्थी स वृषोत्तमः

Transliteration

tāmisramandhatāmisraṃ pātālaṃ saptamaṃ yayau | tato jagāma bhūrlokaṃ prāṇārthī sa vṛṣottamaḥ

Translation

Ele desceu a Tāmisra e a Andhatāmisra, até o sétimo Pātāla. Depois, buscando salvar a própria vida, aquele touro excelso retornou a Bhūrloka, o mundo terrestre.

Word by Word

• तामिस्रम्: Tāmisra (a hell)
• तामिस्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तामिस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; neuter, accusative singular

• अन्धतामिस्रम्: Andhatāmisra (blind darkness hell)
• अन्धतामिस्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्ध + तामिस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/विशेषणपूर्वपदसमास (अन्धं तामिस्रम्); neuter, accusative singular

• पातालम्: Pātāla (netherworld)
• पातालम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाताल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; neuter, accusative singular

• सप्तमम्: seventh
• सप्तमम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; पातालम् इति विशेषणम्; neuter, accusative singular

• ययौ: went
• ययौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; 3rd person singular perfect

• ततः: then, thereafter
• ततः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-क्रियाविशेषण (तदनन्तरम्); indeclinable adverb

• जगाम: went
• जगाम: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; 3rd person singular perfect

• भूर्लोकम्: the earth-world (Bhūloka)
• भूर्लोकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भूः + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (भूः लोकः); masculine, accusative singular

• प्राणार्थी: seeking life (for survival)
• प्राणार्थी: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्राण + अर्थिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिवत् विशेषण-प्रयोगः (प्राणान् अर्थयते/प्राणार्थी); masculine, nominative singular

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; pronoun, masculine nominative singular

• वृषोत्तमः: the best bull
• वृषोत्तमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वृष + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (उत्तमः वृषः); masculine, nominative singular

Speaker

Sūta (deduced narrator)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Reva (Narmadā) tirtha-context (implicit)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A terrified, noble bull plunges through shadowy netherworld strata—Tāmisra and Andhatāmisra—then bursts upward into the light of Bhūrloka, still hunted by unseen karmic force.

Characters & Entities

• Tāmisra
• Andhatāmisra
• Pātāla
• Bhūrloka
• Vṛṣottama (Bull)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When fear is driven by wrongdoing and violence, even the darkest extremes offer no refuge—only a turn toward dharma can.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the verse emphasizes cosmological realms (tamas-filled regions and Bhūrloka).

What ritualistic prescription is mentioned?

None is stated in this verse.