Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 9

Devanagari script

महार्णवाः सप्त सरांसि द्वीपा नद्योऽथ सर्वा अथ भूर्भुवश्च । आपूर्यमाणाः सलिलौघजालैरेकार्णवं सर्वमिदं बभूव

Transliteration

mahārṇavāḥ sapta sarāṃsi dvīpā nadyo'tha sarvā atha bhūrbhuvaśca | āpūryamāṇāḥ salilaughajālairekārṇavaṃ sarvamidaṃ babhūva

Translation

Os sete grandes oceanos, os lagos, os continentes, todos os rios, e até os planos de Bhūr e Bhuvaḥ—ao serem preenchidos por tramas de torrentes impetuosas—toda esta vastidão tornou-se um único oceano.

Word by Word

• महार्णवाः: great oceans
• महार्णवाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + अर्णव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय-समास (महान् अर्णवः)

• सप्त: seven
• सप्त: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्या; विशेषण (indeclinable numeral used adjectivally)

• सरांसि: lakes
• सरांसि: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• द्वीपाः: islands/continents
• द्वीपाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्वीप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• नद्यः: rivers
• नद्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नदी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• अथ: then/and
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/अनन्तरार्थक (conj./then)

• सर्वाः: all
• सर्वाः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; नद्यः-विशेषण

• अथ: then/and
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/अनन्तरार्थक

• भूः: earth (bhūḥ)
• भूः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भुवः: mid-region (bhuvaḥ)
• भुवः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भुवस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (वेदोक्त-लोकनाम)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक-निपात

• आपूर्यमाणाः: being filled
• आपूर्यमाणाः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: आ + पूर् (धातु) + यमान (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकालिक कर्मणि-प्रत्ययान्त कृदन्त (present passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहूनां कर्तृपदानां (महार्णवाः इत्यादि) विशेषण

• सलिलौघजालैः: by networks/masses of torrents of water
• सलिलौघजालैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: सलिल (प्रातिपदिक) + ओघ (प्रातिपदिक) + जाल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सलिलस्य ओघः = सलिलौघः; सलिलौघानां जालम् = सलिलौघजालम्)

• एकार्णवम्: a single ocean (one ocean-like expanse)
• एकार्णवम्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक) + अर्णव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (एकः अर्णवः इव/एक-अर्णवः)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; इदम्-विशेषण

• इदम्: this (entire world)
• इदम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• बभूव: became
• बभूव: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Śrī Markaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-mahātmya (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (bhūpa)

Visual Art Cues

Scene: A map-like cosmos dissolving: seven oceans and continents lose boundaries; rivers become torrents; Bhūr and Bhuvaḥ submerge; everything turns into a single endless ocean (ekārṇava).

Characters & Entities

• Seven oceans (sapta mahārṇava)
• Bhūr-loka
• Bhuvaḥ-loka
• Ekārṇava

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The many worlds and waters merge into a single expanse at dissolution; spiritual practice aims at realizing the changeless reality beyond such cycles.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No local tīrtha is specified in this verse; it belongs to the Revā Khaṇḍa’s Narmadā-centered sacred narrative framework.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.