Rig Veda 7.10.3: Mandala 7, Sukta 10, Mantra 3

Sukta 7.10

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अच्छा गिरो मतयो देवयन्तीरग्निं यन्ति द्रविणं भिक्षमाणाः । सुसंदृशं सुप्रतीकं स्वञ्चं हव्यवाहमरतिं मानुषाणाम् ॥

Transliteration

ácchā gíro matáyo deva-yántīr agníṃ yanti dráviṇaṃ bhíkṣamāṇāḥ | su-sandṛ́śaṃ su-pratī́kaṃ sváñcaṃ havya-vā́ham aratíṃ mā́nuṣāṇām ||

Translation

Para ele vão as palavras e os pensamentos que anseiam pelos deuses, mendigando a riqueza da plenitude. Vão a Agni, belo de ver, de rosto radiante, reto em seu curso, portador da oferenda, cocheiro e guia das jornadas humanas.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अच्छा: towards, unto
• अच्छा: Adhikaraṇa (गत्यर्थे दिशासूचक) / उपसर्गवत्
• Type: Indeclinable
• Root: अञ्च् (अच्) / अव्यय-प्रातिपदिक ‘अच्छा’

• गिरः: hymns, songs (praises)
• गिरः: Kartā
• Type: Noun
• Root: गिर्- (स्त्री) ‘वाक्/स्तुति’

• मतयः: thoughts, devotions
• मतयः: Kartā (गिरः सह समुच्चित) / सहकर्ता
• Type: Noun
• Root: मति- (स्त्री) ‘धि/विचार/प्रार्थना’

• देवयन्तीः: seeking the gods; godward
• देवयन्तीः: Kartā-विशेषण (गिरः/मतयः) / भाव-हेतु
• Type: Adjective/Participle
• Root: देवय् (धातु) → देवयन्त् (वर्तमान कृदन्त) / ‘देवयन्ती’

• अग्निम्: Agni (the Fire-god)
• अग्निम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (पुं)

• यन्ति: go, proceed
• यन्ति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु) ‘गच्छति’

• द्रविणम्: wealth, treasure
• द्रविणम्: Karma (भिक्षमाणाः इत्यस्य) / इष्ट-वस्तु
• Type: Noun
• Root: द्रविण- (नपुं) ‘धन/सम्पत्’

• भिक्षमाणाः: begging, seeking (as suppliants)
• भिक्षमाणाः: Kartā (यन्ति इत्यस्य) / कर्तृ-विशेषण
• Type: Participle
• Root: भिक्ष् (धातु) ‘याचते’ → भिक्षमाण (वर्तमान मध्यम/आत्मनेपद कृदन्त)

• सुसंदृशम्: fair to see, of good appearance
• सुसंदृशम्: Karma-विशेषण (हव्यवाहम्) / गुण
• Type: Adjective
• Root: सु- (उपसर्ग) + संदृश्/संदृश (प्रातिपदिक) ‘सुन्दर-दर्शन’

• सुप्रतीकम्: with a beautiful form/face
• सुप्रतीकम्: Karma-विशेषण (हव्यवाहम्)
• Type: Adjective
• Root: सु- + प्रतीक- (नपुं/पुं; ‘मुख/रूप/चिह्न’)

• स्वञ्चम्: self-moving / going of itself (swift, spontaneous)
• स्वञ्चम्: Karma-विशेषण (हव्यवाहम्)
• Type: Adjective
• Root: स्वञ्च- (विशेषण; ‘स्वयम्-अञ्च/स्वयम्-प्रवृत्त/स्वकीय-गमन’)

• हव्यवाहम्: the oblation-carrier (Agni)
• हव्यवाहम्: Karma (यन्ति इत्यस्य) / गन्तव्य
• Type: Noun (epithet)
• Root: हव्य- (नपुं ‘हविः’) + वाह (प्रातिपदिक; √वह् ‘वहति’) → समास ‘हव्यवाह’

• अरतिम्: distress, want, hardship
• अरतिम्: Karma (अपहर्तव्य/निवार्य-वस्तु; ‘अरति’ as what is removed) / फल-सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: अरति- (स्त्री) ‘अभाव/असुख/क्लेश’ (निरुक्त-परम्परा: ‘अ-रति’)

• मानुषाणाम्: of men, of mortals
• मानुषाणाम्: Ṣaṣṭhī-sambandha (अरतेः) / सम्बन्ध
• Type: Noun/Adjective
• Root: मानुष- (विशेषण/नाम; ‘मनुष्य-संबन्धी’)