Rig Veda 5.87.4 — Mandala 5, Sukta 87, Mantra 4

Sukta 5.87

Devata: Maruts (with striding/urukrama imagery possibly shading toward Vishnu-like function)

Chandas: Trishtubh (likely; needs verification)

Samhita Patha (Devanagari)

स चक्रमे महतो निरुरुक्रमः समानस्मात्सदस एवयामरुत् । यदायुक्त त्मना स्वादधि ष्णुभिर्विष्पर्धसो विमहसो जिगाति शेवृधो नृभिः ॥

Transliteration

sá cakrame maható nír uru-krámaḥ samānásmā́t sádasa evayā́marut | yad ā́yukta tmanā́ svā́d ádhi ṣṇúbhir ví-spardhaso ví-mahaso jigā́ti śe-vṛ́dho nṛ́bhiḥ ||

Translation

Ele avançou desde a grandeza, amplo no seu passo, desde o assento comum, ó Maruts. Quando jungiu (suas potências) por sua própria natureza, então, através das correntes impetuosas, vence as forças rivais, transpõe as vastas resistências — ele que aumenta o auspicioso para os homens.

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• चक्रमे: stepped forth / strode
• चक्रमे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: क्रम् (धातु)

• महतः: of the great (one)
• महतः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: महत् (विशेषण-प्रातिपदिक)

• निः: out, forth
• निः: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: निः (उपसर्ग/अव्यय)

• उरुक्रमः: wide-striding (one)
• उरुक्रमः: कर्तृ (सः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: उरु-क्रम (बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास; प्रातिपदिक)

• समानात्: from the same (place/seat)
• समानात्: अपादान
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: समान (विशेषण-प्रातिपदिक)

• सदसः: of the seat/assembly
• सदसः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सदस् (नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिक)

• एव: indeed, just
• एव: सम्बन्ध/निपातार्थ (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (निपात)

• याम: course, going, path
• याम: कर्म
• Type: Noun
• Root: या (धातु) + अम् (प्रत्यय; क्तिन्/घञ्-भावे) → याम (प्रातिपदिक)

• मरुत्: O Marut / the Marut
• मरुत्: कर्तृ/सम्बोधन (सन्दर्भानुसार)
• Type: Noun
• Root: मरुत् (देवनाम-प्रातिपदिक)

• यत्: when/that which
• यत्: सम्बन्ध (यदा-तदा)
• Type: Indeclinable/Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आयुक्त: he yoked / he joined
• आयुक्त: क्रिया
• Type: Verb (finite) / participial form
• Root: युज् (धातु) + आ- (उपसर्ग)

• त्मना: by himself / with his own self
• त्मना: करण/सहकार (स्वयमेव)
• Type: Noun
• Root: त्मन् (प्रातिपदिक; ‘self, own person’)

• स्व: own
• स्व: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: स्व (विशेषण/सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अधि: upon, over
• अधि: क्रियाविशेषण/अधिकरण-सूचक
• Type: Indeclinable
• Root: अधि (उपसर्ग/अव्यय)

• ष्णुभिः: with supports/props
• ष्णुभिः: करण
• Type: Noun
• Root: ष्णु (प्रातिपदिक; ‘support/prop, aid’—वेदिक)

• विष्पर्धसः: contentious rivals / challengers
• विष्पर्धसः: कर्तृ (बहुवचन-समूहः)
• Type: Adjective/Noun
• Root: वि- + स्पर्ध (प्रातिपदिक; ‘rivalry/contest’)

• विमहसः: of divided/varied might; mighty
• विमहसः: कर्तृ (विष्पर्धसः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: वि- + महस् (प्रातिपदिक; ‘might, greatness’)

• जिगाति: goes to / reaches / overcomes
• जिगाति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) (जि-गाति: वेदिक-प्रयोगः; desiderative/intensive nuance)

• शेवृधः: thriving, prospering
• शेवृधः: कर्तृ (विष्पर्धसः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: शे-वृध (प्रातिपदिक; ‘prospering in welfare/auspicious growth’—वेदिक)

• न: like
• न: उपमान-सूचक
• Type: Indeclinable
• Root: न (उपमा-निपात)

• नृभिः: with men / by men
• नृभिः: सहकार/करण
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)