Rig Veda 1.56.3 — Mandala 1, Sukta 56, Mantra 3
Sukta 1.56
Rishi: Vasiṣṭha Maitrāvaruṇi
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
स तुर्वणिर्महाँ अरेणु पौंस्ये गिरेर्भृष्टिर्न भ्राजते तुजा शवः । येन शुष्णं मायिनमायसो मदे दुध्र आभूषु रामयन्नि दामनि ॥
Transliteration
sá turváṇir mahā́ṃ aréṇu paúṃsye girér bhṛṣṭír ná bhrājate tujā́ śávaḥ | yénā śúṣṇaṃ māyínam āyásō máde dudhrá ābhū́ṣu rā́mayann ní dā́mani ||
Translation
Ele, o movente impetuoso, grande, sem poeira em seu vigor viril, fulge como o golpe cintilante da montanha — tal é sua força propulsora. Com esse poder, no êxtase da vontade de ferro (inflexível), esmagou Śuṣṇa, o mago; subjugando-o entre os assaltos, prendeu-o em seus laços.
Word by Word
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तुर्वणिःthe impetuous/overpowering one
तुर्वणिः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootतुर्वणि- (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषणम्)
महान्great
महान्:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमहत्-
अरेणुःdustless, spotless
अरेणुः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअ-रेणु- (प्रातिपदिक; ‘धूलिरहित/निर्मल’)
पौंस्येin manly power/heroism
पौंस्ये:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपौंस्य- (पुंस्- से तद्धित)
गिरेःof the mountain
गिरेः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootगिरि-
भृष्टिःa stroke, a smiting
भृष्टिः:
कर्तृ (उपमा-वाक्ये)
TypeNoun
Rootभृष्टि- (प्रातिपदिक; ‘प्रहार/आघात/वज्रप्रहार’)
नlike
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
भ्राजतेshines, flashes
भ्राजते:
क्रिया
TypeVerb
Rootभ्राज्
तुजाimpelling, smiting
तुजा:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective (Vedic) / Kṛdanta-like
Rootतुज् (कृदन्त: तुज् + क्त्वा/अ?; वैदिक रूप ‘तुजा’ = ‘तुदन्/प्रेरयन्’ अर्थे) / तुज- (प्रातिपदिक)
शवःmight, strength
शवः:
कर्तृ/भाव (इन्द्रस्य बलम्)
TypeNoun
Rootशवस्-
येनby which
येन:
करण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शुष्णम्Śuṣṇa
शुष्णम्:
कर्म
TypeNoun (Proper)
Rootशुष्ण- (असुर-नाम)
मायिनम्the deceitful, magical
मायिनम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमायिन्-
आयसःof metal/iron
आयसः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootआयस-
मदेin exhilaration, in intoxication (of soma)
मदे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootमद-
दुध्रःfierce, blazing
दुध्रः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootदुध्र- (प्रातिपदिक; ‘दहक/तीक्ष्ण/प्रचण्ड’)
आtowards, forth
आ:
—
TypeIndeclinable (Preverb)
Rootआ
भूषुःhe equipped/adorned (himself)
भूषुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootभूष्
रामयन्causing to rest/stop; subduing
रामयन्:
कर्तृ (सहायक-क्रिया)
TypeVerb (Participle)
Rootरम् (णिच्) → रमय-
निdown, into
नि:
—
TypeIndeclinable (Preverb)
Rootनि
दामनिin the bond, in the fetter
दामनि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदामन्-
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.