Rig Veda 1.32.11: Mandala 1, Sukta 32, Mantra 11

Sukta 1.32

Rishi: गृत्समदः शौनकः (Gṛtsamada Śaunaka)

Devata: इन्द्रः (Indra)

Chandas: त्रिष्टुप् (Triṣṭubh)

Samhita Patha (Devanagari)

दासपत्नीरहिगोपा अतिष्ठन्निरुद्धा आपः पणिनेव गावः । अपां बिलमपिहितं यदासीद्वृत्रं जघन्वाँ अप तद्ववार ॥

Transliteration

dāsápatnīr áhigopā atiṣṭhanníruddhā ā́paḥ paṇíneva gā́vaḥ | apā́ṃ bílam ápihitaṃ yád āsīd vṛtráṃ jaghanvā́ṃ ápa tád vavāra ||

Translation

As águas, tendo o Dāsa por esposo e a Serpente por guardião, ficaram retidas — como vacas cercadas pelos Paṇi. Quando a caverna das águas estava fechada, Indra, ao abater Vṛtra, desvelou e abriu, afastando aquela barreira.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• दासपत्नीः: (they) having Dāsa as husband; ‘Dāsa-wived’ (women)
• दासपत्नीः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: दास-पत्नी (प्रातिपदिक) < पत्नी (पत् ‘पालने/स्वामित्वे’ से) + दास (प्रातिपदिक)

• अहिगोपाः: serpent-guarded (ones); guarded by Ahi
• अहिगोपाः: कर्तृ
• Type: Noun (compound epithet)
• Root: अहि-गोपा (प्रातिपदिक) < गोपा (गोपाय्/गुप् ‘रक्षणे’ से) + अहि (प्रातिपदिक)

• अतिष्ठन्: stood; remained
• अतिष्ठन्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)

• निरुद्धाः: shut in; blocked
• निरुद्धाः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective/Participle
• Root: नि-रुध् (धातु) → निरुद्ध (कृदन्त, भूतकर्मणि/कृत)

• आपः: the waters
• आपः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• पणिना: by/like a Paṇi (miser, niggard)
• पणिना: करण
• Type: Noun
• Root: पणि (प्रातिपदिक)

• इव: like; as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (निपात)

• गावः: cows
• गावः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• अपाम्: of the waters
• अपाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• बिलम्: cave; cleft
• बिलम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: बिल (प्रातिपदिक)

• अपिहितम्: covered; shut
• अपिहितम्: कर्म (विशेषण)
• Type: Adjective/Participle
• Root: अपि-धा (धातु) → अपिहित (कृदन्त, भूतकर्मणि)

• यत्: which
• यत्: सम्बन्ध/अन्वय
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आसीत्: was
• आसीत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• वृत्रम्: Vṛtra (the obstructor)
• वृत्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वृत्र (प्रातिपदिक)

• जघन्वान्: having slain; slayer
• जघन्वान्: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Participle
• Root: हन् (धातु) → जघन्वस्/जघन्वान् (कृदन्त, परिपूर्ण/परफेक्ट-आधारित वर्तमान-भावक ‘having slain’)

• अप: away; off
• अप: —
• Type: Indeclinable
• Root: अप (उपसर्ग/अव्यय)

• तत्: that (covering/obstruction)
• तत्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ववार: removed/rolled away; uncovered
• ववार: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वृ (धातु, ‘वरणे/आवरणे’)