Rig Veda 1.140.5: Mandala 1, Sukta 140, Mantra 5

Sukta 1.140

Rishi: Kaṇva lineage (traditional; verify)

Devata: Agni

Chandas: Jagatī or Triṣṭubh (uncertain; verify)

Samhita Patha (Devanagari)

आदस्य ते ध्वसयन्तो वृथेरते कृष्णमभ्वं महि वर्पः करिक्रतः । यत्सीं महीमवनिं प्राभि मर्मृशदभिश्वसन्त्स्तनयन्नेति नानदत् ॥

Transliteration

ād asya te dhvasayanto vṛthā īrate kṛṣṇam abhvam mahi varpaḥ karikrataḥ | yat sīm mahīm avanim prābhi marmṛśad abhi-śvasan stanayan eti nānadat ||

Translation

Então seus dispersores irrompem sem impedimento; na vasta negrura sua grande forma cumpre sua obra. Quando toca e impele adiante o grande fundamento da terra, ofegante, trovejando ao avançar, ele ruge em alta voz.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आदस्य: then/thereupon, of him/its
• आदस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्य

• ते: of you/thy
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ध्वसयन्तः: shattering, crushing
• ध्वसयन्तः: कर्तृ
• Type: Verb-participle
• Root: ध्वस् (धातु) / ध्वसयति (णिच्)

• वृथेः: of the vain one / of futility
• वृथेः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: वृथा (अव्यय/प्रातिपदिक ‘in vain’) → वृथ (प्रातिपदिक)

• रते: on the chariot
• रते: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• कृष्णम्: black, dark
• कृष्णम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)

• अभ्वम्: monster; vast/dread being
• अभ्वम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अभ्व (प्रातिपदिक)

• महि: greatly, mightily
• महि: विशेषण-भाव (adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: महि (अव्यय)

• वर्पः: form, appearance, body
• वर्पः: कर्म
• Type: Noun
• Root: वर्पस् (प्रातिपदिक)

• करिक्रतः: doing repeatedly/with force; active doers
• करिक्रतः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) + चर्कृ/कृ (वेदिक पुनरुक्त/इंटेन्सिव) → करिक्रत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• यत्: when/that
• यत्: सम्बन्ध (clausal)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• सीम्: him/it (emphatic particle)
• सीम्: कर्म-प्रत्यवस्थापन (object marker)
• Type: Indeclinable
• Root: सीम् (निपात/अव्यय)

• महीम्: great
• महीम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: मही (प्रातिपदिक)

• अवनिम्: earth, ground
• अवनिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अवनि (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward
• प्र: क्रिया-विशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• अभि: towards, upon
• अभि: क्रिया-विशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• मर्मृशत्: he rubbed/pressed; he touched strongly
• मर्मृशत्: कर्तृ (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मृश् (धातु) + मर्मृश् (वेदिक पुनरुक्त/इंटेन्सिव)

• अभिश्वसन्: snorting, breathing hard
• अभिश्वसन्: कर्तृ
• Type: Verb-participle
• Root: श्वस् (धातु) + अभि (उपसर्ग)

• स्तनयन्: thundering
• स्तनयन्: कर्तृ
• Type: Verb-participle
• Root: स्तन्/स्तनय् (धातु ‘to thunder’)

• एति: goes, comes
• एति: कर्तृ (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इ (धातु)

• नानदत्: roared, resounded
• नानदत्: कर्तृ (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नद् (धातु) + नानद् (वेदिक पुनरुक्त/इंटेन्सिव)