Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 28

Bhuvaneśī (Nidrā-Śakti) Mantra-vidhi, Nyāsa–Āvaraṇa Worship, Padma-homa Prayogas, and the Opening of Śrī-Mahālakṣmī Upāsanā

Devanagari script

वह्निकोणे यजेद्रत्नकुंभं मणिकरंडकम् । कराभ्यां बिभ्रतीं पीतां तुंदिलं धनदायकम् ॥ २८ ॥

Transliteration

vahnikoṇe yajedratnakuṃbhaṃ maṇikaraṃḍakam | karābhyāṃ bibhratīṃ pītāṃ tuṃdilaṃ dhanadāyakam || 28 ||

Translation

No canto do fogo (sudeste), deve-se venerar aquele que traz o pote de joias e o cofre de gemas—de tonalidade amarela, de ventre proeminente, doador de riquezas, sustentando-os com ambas as mãos.

Word by Word

• वह्नि-कोणे: in the Agni-corner (southeast quarter)
• वह्नि-कोणे: अधिकरण (अधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: वह्नि (प्रातिपदिक) + कोण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वह्नेः कोणः)

• यजेत्: should worship
• यजेत्: क्रिया (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √यज् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, प्रथमपुरुषः, एकवचन; परस्मैपदम्

• रत्न-कुम्भम्: a jewel(-filled) pot
• रत्न-कुम्भम्: कर्म (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रत्न (प्रातिपदिक) + कुम्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; तत्पुरुषः (रत्नैः/रत्नयुक्तः कुम्भः)

• मणि-करण्डकम्: a jeweled casket/basket
• मणि-करण्डकम्: कर्म (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मणि (प्रातिपदिक) + करण्डक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (मणियुक्तः करण्डकः)

• कराभ्याम्: with (both) hands
• कराभ्याम्: करण (करणम्)
• Type: Noun
• Root: कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), द्विवचन

• बिभ्रतीम्: bearing, holding
• बिभ्रतीम्: कर्म (कर्म)
• Type: Verb
• Root: √भृ (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्तः (शतृ), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (लक्ष्मीम्/देवीम्)

• पीताम्: yellow (in color)
• पीताम्: कर्म (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पीत (कृदन्त, √पा/√पी धातु)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (देवीम्)

• तुन्दिलम्: pot-bellied
• तुन्दिलम्: कर्म (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तुन्दिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (धनदायकम्/यक्षम्)

• धन-दायकम्: giver of wealth
• धन-दायकम्: कर्म (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: धन (प्रातिपदिक) + दायक (कृदन्त/प्रातिपदिक, √दा धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (तुन्दिलम्/यक्षम्); उपपद-तत्पुरुषः (धनं ददाति इति)

Speaker

Narada (teaching the ritual arrangement as received in the dialogue tradition)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: artha (prosperity-oriented)

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Agni (Vahni)
• Dhanada (Kubera)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It links prosperity to disciplined ritual order: by honoring the southeast (Agni) direction with the emblem of treasure and a wealth-bestowing form, the practitioner aligns material gains with dharmic worship rather than mere acquisition.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Even when the aim is prosperity, the method is devotional—“yajet” (worship) shows wealth is approached through reverence, purity, and prescribed worship, integrating artha with bhakti and dharma.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects applied ritual science: directional placement (dik/koṇa), iconographic specification (color, attributes), and mandala/altar arrangement—topics commonly treated under technical disciplines connected to kalpa (ritual procedure) and related vastu-directional principles.