Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

Adhyaya 43Portents of Death (Ariṣṭa-lakṣaṇas) and the Yogin’s Response; Alarka Renounces Kingship

सूर्योदये यस्य शिवा क्रोशन्ती याति संमुखम् ।

विपरीतं परीतं वा स सद्यो मृत्युमृच्छति ॥

sūryodaye yasya śivā krośantī yāti saṃmukham / viparītaṃ parītaṃ vā sa sadyo mṛtyumṛcchati

Ao nascer do sol, se um chacal (śivā) vier ao encontro de um homem uivando—quer venha da direção contrária, quer circule ao redor—ele morre imediatamente.

sūrya-udayeat sunrise
sūrya-udaye:
Adhikaraṇa (अधिकरण) (time)
TypeNoun
Rootsūrya + udaya (प्रातिपदिक; समास)
FormMasculine, Locative (सप्तमी/7), Singular; तत्पुरुषः (‘sun-rise’)
yasyaof whom/whose
yasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (षष्ठी/6), Singular
śivāa jackal (śivā)
śivā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśivā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (प्रथमा/1), Singular
krośantīhowling
krośantī:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Root√kruś (क्रुश्) (कृदन्त)
FormPresent active participle (शतृ), Feminine, Nominative, Singular; agrees with ‘śivā’
yātigoes/comes
yāti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√yā (या)
FormPresent tense (लट्), Parasmaipada, 3rd person, Singular
saṃmukhamtowards (him), face-to-face
saṃmukham:
Gati/Deśa (देश/गति)
TypeIndeclinable
Rootsaṃmukha (प्रातिपदिक)
FormAdverbial accusative (अव्ययीभाववत् प्रयोगः); direction ‘towards the front/face to face’
viparītamin the opposite direction
viparītam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootviparīta (प्रातिपदिक)
FormAdverbial accusative (क्रियाविशेषण-प्रयोग)
parītamaround/encircling (or turned away)
parītam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootparīta (प्रातिपदिक)
FormAdverbial accusative (क्रियाविशेषण-प्रयोग)
or
:
Samuccaya/Vikalpa (विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
FormDisjunctive particle (विकल्पार्थक निपात)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
sadyaḥimmediately
sadyaḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsadyaḥ (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण-अव्यय)
mṛtyumdeath
mṛtyum:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmṛtyu (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
ṛcchatireaches/attains
ṛcchati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√ṛcch (ऋच्छ्/गम्-अर्थे)
FormPresent tense (लट्), Parasmaipada, 3rd person, Singular
Not explicit in excerpt; śakuna-śāstra style within Purāṇic instruction

{ "primaryRasa": "bhayanaka", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

OmensŚakuna (animal portents)DharmaMortality

FAQs

Nature is read as a moral mirror in Purāṇic culture; ominous encounters prompt restraint, prayer, and urgent completion of righteous duties.

Ancillary dharma/śakuna material; not one of the five principal Purāṇic characteristics.

Sunrise marks the day’s prāṇic ‘opening’; an inauspicious śakuna at that liminal time symbolizes obstruction of life-force and the closing of one’s allotted time.