इन्द्रद्युम्नोपाख्यानम्
Indradyumna Upākhyāna: On Kīrti, Smṛti, and Restoration
ये यवान्ञा जनपदा गोधूमान्नास्तथैव च । तान् देशान् संश्रयिष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते,युगान्तकाल आनेपर (लोग) उन प्रदेशोंमें चले जायँगे जहाँ जौ और गेहूँ आदि अनाज अधिक पैदा होते हैं (चाहे वह देश निषिद्ध ही क्यों न हो)
ye yavāñ jānā janapadā godhūmānnās tathaiva ca | tān deśān saṁśrayiṣyanti yugānte paryupasthite ||
Mārkaṇḍeya disse: “Quando o fim da era se aproximar, as pessoas buscarão refúgio nas regiões onde a cevada, o trigo e outros grãos sejam abundantes — ainda que essas terras sejam, de outro modo, proibidas. Em tempos de colapso, a pressão da sobrevivência leva as comunidades a abandonar as restrições costumeiras e a migrar em direção ao sustento.”
मार्कण्डेय उवाच
The verse highlights how, at yugānta (a time of societal and moral breakdown), basic survival needs can override customary prohibitions and social boundaries; people gravitate toward places of food security, revealing the fragility of norms when scarcity intensifies.
Mārkaṇḍeya is describing signs of the approaching end of an age: widespread distress and scarcity lead people to migrate and take refuge in grain-rich regions, even if those regions are considered restricted or improper to enter under normal circumstances.