Shloka 11
Dhanañjaya-viraha-śoka and the Resolve to Enter Gandhamādana (धनंजय-विरह-शोकः गन्धमादन-प्रवेश-संकल्पश्च)
यः स शक्रादनवरो वीर्येण द्रविणेन च । यमयो: पूर्वज: पार्थ: श्वेताश्वोडमितविक्रम:,वृकोदर! जो पराक्रम और सम्पत्तिमें देवराज इन्द्रसे तनिक भी कम नहीं है, जिसके रथके घोड़े श्वेत रंगके हैं, जो नकुल-सहदेवसे अवस्थामें बड़ा है, जिसके पराक्रमकी कोई सीमा नहीं है तथा जो उग्र धनुर्धर एवं अजेय है, उस वीरवर अर्जुनके दर्शनसे मैं वंचित हूँ; इसके लिये मुझे महान कष्ट हो रहा है। मैं चिन्ताकी आगमें जला जा रहा हूँ
yaḥ sa śakrād anavaro vīryeṇa draviṇena ca | yamayoḥ pūrvajaḥ pārthaḥ śvetāśvo ’mitavikramaḥ | vṛkodara, ugra-dhanurdharo ’jeyaś ca taṃ vīra-varaṃ arjunaṃ darśanāt parihīṇo ’smi; tena me mahān duḥkhaḥ | cintāgni-dagdha iva dahyāmi ||
Yudhiṣṭhira disse: “Ó Vṛkodara, aquele Pārtha—em bravura e em riqueza não é inferior ao próprio Indra; é mais velho que os gêmeos; seu carro é puxado por cavalos brancos; seu valor é sem medida; arqueiro feroz e inconquistável—estou privado da visão desse melhor dos heróis, Arjuna. Por isso sofro grande angústia; ardo como se fosse queimado pelo fogo da preocupação.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical weight of kinship and responsibility: a righteous leader (Yudhiṣṭhira) feels acute distress when deprived of the support and presence of a virtuous, capable brother. It underscores that strength and prosperity are meaningful when aligned with duty, and that anxiety arises when dharmic aims seem endangered by separation.
In the forest exile (Vana Parva), Yudhiṣṭhira speaks to Bhīma, lamenting that he cannot see Arjuna. He praises Arjuna’s unmatched valor, wealth, and invincibility—likening him to Indra—and expresses that this separation causes him intense mental anguish, ‘burning’ with worry.