श्रेयो-धर्मकर्मविचारः
Inquiry into Śreyas, Dharma, and Karma
संहारकाले परिदग्धकाया ब्रद्माणमायान्ति सदा प्रजा हि । चेष्टात्मनो देवगणाश्न सर्वे ये ब्रह्मलोकादपरा: सम तेडपि
saṁhārakāle paridagdhakāyā brahmāṇam āyānti sadā prajā hi | ceṣṭātmano devagaṇāś ca sarve ye brahmalokād aparāḥ samās te 'pi ||
Disse Bhishma: No tempo da dissolução cósmica, aqueles seres — os iogues — cujos corpos (grosseiro, sutil e causal) foram consumidos pelo fogo do conhecimento, alcançam sempre o Brahman Supremo. Do mesmo modo, todas as hostes divinas e os buscadores disciplinados que habitam mundos abaixo de Brahmaloka, dotados de natureza divina e empenhados na prática, também chegam a esse Brahman Supremo. A lição ética é que a libertação não se garante por status ou por lugar no cosmos, mas pela purificação interior e pelo conhecimento que consome as limitações da condição encarnada.
भीष्म उवाच
Liberation is attained when the coverings of embodiment are consumed by knowledge and disciplined practice; at pralaya, such purified beings—whether yogins or divine beings in lower worlds—reach the Supreme Brahman. Cosmic rank (even residence in Brahmaloka or below) is secondary to inner realization.
In Bhishma’s instruction in the Shanti Parva, he describes the destiny of realized and disciplined beings at the time of cosmic dissolution: those whose embodied limitations are destroyed attain Brahman, and even divine beings and practitioners in lower realms, through sustained spiritual effort, also reach the Supreme.