Previous Verse
Next Verse

Shloka 55

Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue

आकाशे पक्षिजातीनां जलेषु जलचारिणाम् / यथा गतिर्न दृश्येत महावृत्तं महात्मनाम्

ākāśe pakṣijātīnāṃ jaleṣu jalacāriṇām / yathā gatirna dṛśyeta mahāvṛttaṃ mahātmanām

Assim como não se vê o caminho das aves no céu nem o rastro dos seres aquáticos nas águas, assim também o grande proceder (mahāvṛtta) dos mahātmās não se deixa perceber facilmente.

ākāśein the sky
ākāśe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootākāśa (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Saptamī (7th/सप्तमी), Ekavacana (एकवचन)
pakṣi-jātīnāmof the species of birds
pakṣi-jātīnām:
Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootpakṣin (प्रातिपदिक) + jāti (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Ṣaṣṭhī (6th/षष्ठी), Bahuvacana (बहुवचन); tatpuruṣa: pakṣiṇāṃ jātayaḥ = kinds/species of birds
jaleṣuin waters
jaleṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootjala (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Saptamī (7th/सप्तमी), Bahuvacana (बहुवचन)
jala-cāriṇāmof aquatic creatures
jala-cāriṇām:
Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootjala (प्रातिपदिक) + cārin (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Ṣaṣṭhī (6th/षष्ठī), Bahuvacana (बहुवचन); tatpuruṣa: jale caranti iti = water-movers (aquatic beings)
yathājust as
yathā:
Upamā/Comparison marker (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
FormAvyaya; comparative particle (उपमार्थक-अव्यय)
gatiḥmovement/track
gatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgati (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana (एकवचन)
nanot
na:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormAvyaya; negation particle (निषेध-निपात)
dṛśyetawould be seen
dṛśyeta:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु)
FormVidhi-liṅ (विधिलिङ्/optative), Prathama-puruṣa (3rd/प्रथमपुरुष), Ekavacana (एकवचन); ātmanepada; passive sense: 'would be seen'
mahā-vṛttamthe great conduct (path)
mahā-vṛttam:
Karta (कर्ता) / Uddeśya (उद्देश्य)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + vṛtta (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana (एकवचन); karmadhāraya: mahat vṛttaṃ = great conduct/way of life
mahātmanāmof the great-souled
mahātmanām:
Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + ātman (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Ṣaṣṭhī (6th/षष्ठī), Bahuvacana (बहुवचन); karmadhāraya: mahātmānaḥ = great-souled ones