Shloka 14
Daṇḍanāthāviniryāṇa
The Departure/March of Daṇḍanāthā
Devanagari script
किमसौ धक्ष्यति रुषा विश्वमद्यैव पोत्रिणी / किं वा मुसलघातेन भूमिं द्वेधा करिष्यति
Transliteration
kimasau dhakṣyati ruṣā viśvamadyaiva potriṇī / kiṃ vā musalaghātena bhūmiṃ dvedhā kariṣyati
Translation
Ó Potriṇī! Acaso, em sua ira, ela queimará hoje mesmo o universo inteiro? Ou, com o golpe do musala, dividirá a terra em duas partes?
Word by Word
किम्what?
किम्:
प्रश्न (Interrogative)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक
असौthat one (she)
असौ:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/स्त्री, प्रथमा, एकवचन; दूरतः-सूचक सर्वनाम
धक्ष्यतिwill burn
धक्ष्यति:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√दह् (धातु)
Formलृट् (Simple future/भविष्यत्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
रुषाwith anger, out of wrath
रुषा:
करण/हेतु (Instrument/cause/करण)
TypeNoun
Rootरुषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
विश्वम्the whole universe
विश्वम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अद्यtoday, now
अद्य:
काल (Time adjunct/काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
एवindeed, just
एव:
अवधारण (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)
पोत्रिणीthe ploughshare-bearing (goddess)
पोत्रिणी:
कर्ता (Appositional subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपोत्रिन्/पोत्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘ploughshare-bearer’ (epithet)
किम्what?
किम्:
प्रश्न (Interrogative)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक
वाor
वा:
विकल्प (Alternative marker/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)
मुसलpestle, club
मुसल:
समासाङ्ग (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootमुसल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (समासपूर्वपद)
घातेनby a blow/strike
घातेन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootघात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मुसलस्य घातः)
भूमिम्the earth
भूमिम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
द्वेधाinto two parts, in two ways
द्वेधा:
प्रकार (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootद्वेधा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb of manner)
करिष्यतिwill make, will do
करिष्यति:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलृट् (Simple future/भविष्यत्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्