Adhyaya 206: Section on the Manifestation of the Fruits of Auspicious Deeds

Verse 1

अथ शुभकर्मफलोदय प्रकरणम् ॥ ऋषिरुवाच ॥ चित्रगुप्तस्य सन्देशो वदतो यो मया श्रुतः ॥ श्रूयतां वै महाभागास्तपःसिद्धा द्विजोत्तमाः ॥

ਅਥ ਸ਼ੁਭਕਰਮ-ਫਲੋਦਯ ਪ੍ਰਕਰਣ। ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮੋ, ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਸਿੱਧ ਹੋਏ ਸੰਨਿਆਸੀਓ, ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ ਦਾ ਉਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਸੁਣੋ ਜੋ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸੁਣਿਆ ਸੀ।

Verse 2

इमं सर्वातिथिं दान्तं सर्वभूतानुकम्पकम् ॥ समान्नदानदातारं शेषभोजनभोजिनम् ॥

ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡੋ/ਅੱਗੇ ਲਿਆਓ—ਇਹ ਦਮਿਤ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਸਭ ਅਤਿਥੀਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕਰੁਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਸਮਾਨ ਅੰਨ-ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਚਿਆ ਭੋਜਨ ਹੀ ਖਾਣ ਵਾਲਾ।

Verse 3

मुञ्च मुञ्च महाभृत्य चैष धर्मस्य निर्णयः ॥ अहं कालेन सार्द्धं हि मृत्युना प्रकृतस्तथा ॥

ਛੱਡੋ, ਛੱਡੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਭ੍ਰਿਤ੍ਯ! ਇਹ ਧਰਮ ਦਾ ਨਿਰਣਯ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਕਾਲ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੂ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਿਯੁਕਤ/ਨਿਰਮਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹਾਂ।

Verse 4

मम स्थास्यन्ति पार्श्वेषु पापा वै विकृतास्तथा ॥ एनं गायस्यन्ति गन्धर्वा गगनेऽप्सरसस्तथा ॥

ਪਾਪੀ—ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਵਿਕਾਰਿਤ ਤੇ ਪੀੜਤ—ਮੇਰੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਖੜੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਗੰਧਰਵ ਉਸ ਦਾ ਗਾਨ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਭੀ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨਗੀਆਂ।

Verse 5

दीयतामासनं दिव्यं तथान्यद्यानमेव च । अन्यान्यान्कामयेत्कामान्मनसा यानि चेच्छति ॥

ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇੱਕ ਯਾਨ ਭੀ। ਉਹ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਕਰੇ, ਉਹਨਾਂ ਅਨੇਕ ਅਨੇਕ ਕਾਮ-ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰ ਸਕੇ।

Verse 6

तत्तु शीघ्रं प्रदातव्यं धर्मराजस्य शासनात् ॥ अक्रियाणि तु दानानि पूर्वं दत्तानि धीमता ॥

ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਉਹ ਨਿਰਕ੍ਰਿਆ ਖਾਲੀ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕਰਤੱਬ ਸਨ।

Verse 7

प्रेक्षतां च महाभागो भोक्तुं चैव सहानुगः ॥ तिष्ठत्येषोऽत्र वै वीरो ममादेशान्महायशाः ॥

ਉਸ ਮਹਾਭਾਗ ਨੂੰ ਸਭ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਨੁਚਰਾਂ ਸਮੇਤ ਫਲ ਭੋਗੇ। ਇਹ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਵੀਰ ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

Verse 8

यावत्स्वर्गाद्विमानानि समागच्छन्ति कृत्स्नशः ॥ ततः स प्रवरैर्यानैः सानुगः सपरिच्छदः ॥

ਜਦ ਤੱਕ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਵਿਮਾਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਤਦ ਤੱਕ (ਉਡੀਕ ਹੋਵੇ)। ਫਿਰ ਉਹ ਉੱਤਮ ਯਾਨਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਅਨੁਚਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਜੋ-ਸਾਮਾਨ ਸਮੇਤ, ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰੇਗਾ।

Verse 9

देवानां भवनं यातु दैवतैरभिपूजितः ॥ तत्रैव रमतां वीरो यावल्लोको हि धार्यते ॥

ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਜਾਵੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪ ਹੀ ਆਦਰ-ਪੂਜਿਤ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਵੀਰ ਉੱਥੇ ਤਦ ਤੱਕ ਰਮਣ ਕਰੇ ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਲੋਕ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ।

Verse 10

नैककन्याप्रदातारं नैकयज्ञकृतं तथा ॥ पूज्यतां सर्वकामैस्तु पदं गच्छतु वैष्णवम् ॥

ਜੋ ਅਨੇਕ ਕੁਆਰੀਆਂ ਦਾ ਕਨਿਆਦਾਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਯਜ್ಞ ਕਰੇ—ਉਹ ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਿਤ ਹੋਵੇ; ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ-ਪਦ (ਵੈਸ਼ਣਵ ਅਵਸਥਾ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।

Verse 11

तत्रैष रमतां धीरः सहस्रमयुतं समाः ॥ ततो वै मानुषे लोके आद्ये वै जायतां कुले ॥

ਉੱਥੇ ਇਹ ਧੀਰ ਪੁਰਖ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਰਮਣ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤੇ ਉੱਤਮ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਵੇ।

Verse 12

भूतानुकम्पको ह्येष क्रियतामस्य चार्च्छनम् ॥ वर्षाणामयुतं चायं तत्र तिष्ठतु देववत् ॥

ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਵੀ ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਅਤੇ ਇਹ ਉੱਥੇ ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ।

Verse 13

जायते तु ततः पश्चात्सर्वमानुषपूजितः ॥ उपानहौ च छत्रं च जलभाजनमेव च ॥

ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸਭ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਜੁੱਤੀਆਂ, ਛਤਰ ਅਤੇ ਜਲ-ਭਾਂਡੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ (ਸੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲਾ)।

Verse 14

असकृद्द्येन दत्तानि तस्मै पूजां प्रयच्छथ ॥ सभा यत्र प्रवर्त्तन्ते यस्मिन्देशे सहस्रशः ॥

ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਦਾਨ ਵਾਰੰਵਾਰ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਆਦਰ ਅਰਪਣ ਕਰੋ। ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਭਾਵਾਂ ਪ੍ਰਵਰਤਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ,

Verse 15

हस्तेन संस्पृशत्येष मृदुना शीतलेन च ॥ विद्याधरस्तथा ह्येष नित्यं मुदितमानसः ॥

ਇਹ ਜਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਸਪਰਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਮ੍ਰਿਦੁ ਅਤੇ ਸ਼ੀਤਲ। ਇਸੀ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵਿਦਿਆਧਰ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ।

Verse 16

महापद्मानि चत्वारि तस्मिंस्तिष्ठन्तु नित्यशः ॥ ततश्च्युतश्च कालेन मानुषं लोकमास्थितः ॥

ਉਸ ਲਈ ਉੱਥੇ ਚਾਰ ਮਹਾਪਦਮ ਸਦਾ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ। ਫਿਰ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਤੇ, ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਚਿਉਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 17

बहुसुन्दरनारीके कुले जन्म समाप्नुयात् ॥ दधि क्षीरं घृतं चैव येन दत्तं द्विजातिषु ॥

ਉਹ ਅਨੇਕ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਪਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਜਿਸ ਨੇ ਦਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਹੀਂ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਘੀ ਦਾ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Verse 18

एष वा यातु नः पार्श्वमस्मै पूजां प्रयच्छथ ॥ नीयतां नीयतां शीघ्रं यत्रयत्र न चालयेत् ॥

ਅਥਵਾ ਇਹ ਸਾਡੇ ਪਾਸੇ ਆਵੇ; ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸਤਕਾਰ ਦਿਓ। ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾਵੇ—ਤੁਰੰਤ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾਵੇ—ਉੱਥੇ ਉੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਡੋਲਦਾ ਨਹੀਂ (ਅਥਵਾ ਡੋਲਾਇਆ ਨਾ ਜਾਵੇ)।

Verse 19

ततः पश्चादयं यातु यत्र लोकोऽनसूयकः ॥ तत्रैव रमतां धीरो बहुवर्षशतान्ययम् ॥

ਤਦੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਥਾਂ ਜਾਵੇ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਦੁਰਭਾਵ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਇਹ ਧੀਰਜਵਾਨ ਅਨੇਕ ਸੈਂਕੜੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਵੱਸੇ।

Verse 20

बहुसुन्दरनारीभिः सेव्यमानो महातपाः ॥ अमराख्यो भवेत् तत्र गोलोकेषु समाहितः ॥

ਅਨੇਕ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ ਉਹ ਮਹਾਤਪਸਵੀ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਧਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਉੱਥੇ ‘ਅਮਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਕੇ ਗੋਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 21

इदमेवापरं चैव चित्रगुप्तस्य भाषितम् ॥ सर्वदेवमया देव्यो सर्ववेदमयास्तथा ॥

ਇਹ ਹੋਰ ਵੀ ਚਿੱਤਰਗੁਪਤ ਦਾ ਕਿਹਾ ਹੋਇਆ ਬਚਨ ਹੈ: ‘ਦੇਵੀਆਂ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ-ਮਈ ਹਨ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸਭ ਵੇਦਾਂ-ਮਈ ਵੀ ਹਨ।’

Verse 22

अमृतं धारयन्त्यश्च प्रचरन्ति महीतले ॥ तीर्थानां परमं तीर्थमतस्तीरथं न विद्यते ॥

ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਲ ਉੱਤੇ ਵਿਚਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ।

Verse 23

पवित्रं च पवित्राणां पुष्टीनां पुष्टिरेव च ॥ तस्मात्पुरस्तु दातव्यं गवां वै मेध्यकारणात् ॥

ਇਹ ਪਵਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪੋਸ਼ਣ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੇਧ੍ਯਤਾ (ਯਜ੍ਞੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ) ਦੇ ਕਾਰਣ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 24

दध्ना हि त्रिदशाः सर्वे क्षीरेण च महेश्वरः ॥ घृतेन पावको नित्यं पायसेन पितामहः ॥

ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਯ ਹੀ ਸਾਰੇ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ ਦੇਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਮਹੇਸ਼ਵਰ; ਘੀ ਨਾਲ ਅਗਨਿਦੇਵ ਸਦਾ; ਅਤੇ ਪਾਇਸ (ਖੀਰ) ਨਾਲ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 25

सकृद्दत्तेन प्रीयन्ते वर्षाणां हि त्रयोदश ॥ तां दत्त्वा चैव पीत्वा च प्रीतो मेध्यस्तु जायते ॥

ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਤੇਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪ ਪੀ ਕੇ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਧ੍ਯਤਾ, ਅਰਥਾਤ ਕਰਮਕ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 26

पञ्चगव्येन पीतेन वाजिमेधफलṃ लभेत् ॥ गव्यं तु परमं मेध्यं गव्यादन्यन्न विद्यते ॥

ਪੰਚਗਵ੍ਯ ਪੀਣ ਨਾਲ ਵਾਜਿਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੋ-ਉਤਪੰਨ ਪਦਾਰਥ ਪਰਮ ਮੇਧ੍ਯ, ਅਤਿ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਗੋ-ਸੰਬੰਧੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਐਸਾ ਪਵਿਤ੍ਰਕ ਮੰਨਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ।

Verse 27

गौ दन्तेषु मरुतो देवा जिह्वायां तु सरस्वती ॥ खुरमध्ये तु गन्धर्वाः खुराग्रेषु तु पन्नगाः ॥

ਗਾਂ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰੁਤ ਦੇਵਤਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਜੀਭ ਉੱਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਹੈ। ਖੁਰ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਗੰਧਰਵ ਹਨ; ਅਤੇ ਖੁਰਾਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਸਿਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪੰਨਗ, ਅਰਥਾਤ ਸੱਪ-ਜਾਤੀ, ਵੱਸਦੀ ਹੈ।

Verse 28

अपाने सर्वतीर्थानि प्रस्रावे जाह्नवी नदी ॥ नानाद्वीपसमाकीर्णाश्चत्वारः सागरास्तथा ॥

ਅਪਾਨ-ਦੇਸ਼ (ਗੁਦਾ) ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਮੂਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਹ্নਵੀ ਨਦੀ, ਅਰਥਾਤ ਗੰਗਾ, ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੇਕ ਟਾਪੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਚਾਰੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ (ਉਸ ਪਵਿਤ੍ਰ ਅੰਗ-ਨਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ) ਉਥੇ ਹੀ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 29

ऋषयो रोमकूपेषु गोमये पद्मधारिणी ॥ रोम्णि वसन्ति विद्याश्च त्वक्केशेष्वयनद्वयम् ॥

ਉਸ ਦੇ ਰੋਮਕੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਦੇ ਗੋਮਯ ਵਿੱਚ ਪਦਮਧਾਰিণੀ (ਕਮਲ-ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ) ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਰੋਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤਵਚਾ ਤੇ ਕੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੋ ਅਯਨ (ਉੱਤਰਾਯਣ-ਦੱਖਣਾਯਣ) ਟਿਕੇ ਹਨ।

Verse 30

धैर्यं धृतिश्च शान्तिश्च पुष्टिर्वृद्धिस्तथैव च ॥ स्मृतिर्मेधा तथा लज्जा वपुः कीर्तिस्तथैव च ॥

ਧੈਰਜ, ਧ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ; ਪੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਵృద్ధੀ ਵੀ; ਸਮ੍ਰਿਤੀ, ਮੇਧਾ ਅਤੇ ਲੱਜਾ; ਤਥਾ ਦੇਹ-ਕਲਿਆਣ ਅਤੇ ਕੀਰਤੀ—ਇਹ ਸਭ ਉੱਥੇ ਹੀ ਵਿਦਮਾਨ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 31

विद्या शान्तिर्मतिश्चैव सन्ततिः परमा तथा ॥ गच्छन्तमनुगच्छन्ति ह्येता गावो न संशयः ॥

ਵਿਦਿਆ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸੁਚਿੰਤਨ-ਮਤਿ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਸੰਤਾਨ/ਅਵਿਚ্ছਿੰਨਤਾ ਵੀ—ਇਹ ਗਾਵਾਂ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ)।

Verse 32

यत्र गावो जगत्तत्र देवदेवपुरोगमाः ॥ यत्र गावस्तत्र लक्ष्मीः सांख्यधर्मश्च शाश्वतः ॥

ਜਿੱਥੇ ਗਾਵਾਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਜਗਤ (ਸੁਖੀ-ਸੰਵਰਿਆ ਕ੍ਰਮ) ਹੈ; ਉੱਥੇ ਦੇਵਦੇਵ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਵਿਦਮਾਨ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਗਾਵਾਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਂਖ੍ਯ-ਵਿਵੇਕ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਧਰਮ ਵੀ ਹੈ।

Verse 33

सर्वरूपेषु ता गावस्तिष्ठन्त्यभिमतास्तथा ॥ भवनॆषु विशालॆषु सर्वप्रासादपङ्क्तिषु ॥

ਉਹ ਗਾਵਾਂ ਹਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਦਮਾਨ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇੱਛਿਤ ਅਤੇ ਆਦਰਯੋਗ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਵਿਸ਼ਾਲ ਭਵਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਭ ਪ੍ਰਾਸਾਦਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ (ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਪਸਥਿਤੀ ਹੈ)।

Verse 34

स्त्रियश्च पुरुषाश्चैव रक्षन्तश्च सुयन्त्रिताः ॥ शयनासनपानेषु ह्युपविष्टाः सहस्रशः ॥

ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਰਖ ਵੀ—ਰਖਵਾਲੀ ਕਰਦੇ, ਸੁਯੰਤਰਿਤ—ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸੈਜਾਂ, ਆਸਨਾਂ ਅਤੇ ਪਾਨ-ਸੇਵਾ ਦੇ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਹਨ।

Verse 35

क्रीडन्ति विविधैर्भोगैर्भोगेषु च सहस्रशः ॥ तत्र पानगृहेष्वन्ये पुष्पमालाविभूषिताः ॥

ਉਹ ਨਾਨਾ ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਭੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਪਾਨ-ਗ੍ਰਿਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਲੋਕ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹਨ।

Verse 36

भक्ष्याणां विविधानां च भोजनानां च सञ्चयात् ॥ शयनासनपानानि वाजिनो वारणांस्तथा ॥

ਵਿਭਿੰਨ ਭੱਖਿਆਂ ਅਤੇ ਭੋਜਨਾਂ ਦੇ ਸੰਚੇ ਤੋਂ—ਸੈਜਾਂ, ਆਸਨ ਅਤੇ ਪਾਨ (ਉਪਲਬਧ ਹਨ); ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਵੀ ਹਨ।

Verse 37

उद्यानॆषु तथा चान्या भवनॆषु च पुण्यतः ॥ अनेन सदृशं नास्ति ह्यस्माद् अन्यन्न विद्यते ॥

ਹੋਰ ਲੋਕ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਵਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਨਿਵਾਸ-ਭਵਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕੁਝ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ (ਇਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ) ਵਿਦਿਤ ਨਹੀਂ।

Verse 38

अहो सूत्रकृतं शिल्पमहो रत्नैरलङ्कृतम् ॥ एवं गृहाद्गृहं गच्छन्नहं तत्र ततोऽस्तमः ॥

ਅਹੋ, ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਰਚਿਆ ਕਿੰਨਾ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਿਲਪ! ਅਹੋ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਕਿੰਨਾ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਰੋਂ-ਘਰ ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਉਸੀ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆ ਕੇ ਠਹਿਰ ਗਿਆ (ਮੇਰੀ ਗਤੀ ਰੁਕ ਗਈ)।

Verse 39

ततस्तु निखिलं सम्यग्दृष्ट्वा कर्म महोदयम् ॥ पुनरेवागतः पार्श्वं यमस्य द्विजसत्तमाः ॥

ਤਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਕਰਮ ਦੇ ਮਹਾਨ ਫਲ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਯਥਾਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਫਿਰ ਯਮ ਦੇ ਪਾਸੇ ਹੀ ਮੁੜ ਆਇਆ।

Verse 40

स कृतार्थः सदा लोके यत्रैषोऽभिप्रयास्यति ॥ तत्र मेध्यं पवित्रं च यत्र स्थास्यत्ययं शुचिः ॥

ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਜਾਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸ਼ੁੱਧ ਪੁਰਖ ਵੱਸੇ, ਉਹ ਥਾਂ ਮੇਧ੍ਯ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 41

गोरसस्य तु पूर्णानि भाजनानि सहस्रशः ॥ यत्र दत्त्वा च पीत्वा च बान्धवेभ्यो विभागशः ॥

ਉੱਥੇ ਗੋਰਸ—ਦੁੱਧ ਆਦਿ ਦੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਭਾਂਡੇ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪ ਪੀ ਕੇ, ਬੰਧੂਆਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ।

Verse 42

सर्वसन्धिषु साध्याश्च चन्द्रादित्यौ तु लोचने ॥ ककुदे सर्वक्षत्राणि लाङ्गूले धर्म आश्रितः ॥

ਸਭ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਧ੍ਯ ਦੇਵਤਾ ਹਨ; ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਅੱਖਾਂ ਹਨ। ਕਕੁਦ (ਕੁੱਬ) ਉੱਤੇ ਸਭ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ; ਅਤੇ ਪੂੰਛ ਉੱਤੇ ਧਰਮ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ।

Verse 43

अपश्यन् विविधास्तत्र स्त्रियश्च शुभलोचनाः ॥ शोभयन्ति स्त्रियः काश्चिज्जलक्रीडा गतास्तथा ॥

ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਸ਼ੁਭ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਅਤੇ ਕੁਝ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਜਲ-ਕ੍ਰੀੜਾ ਲਈ ਗਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵੀ ਉਸ ਸਥਾਨ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।