HomeUpanishadsBahvrichaVerse 7

Verse 7

Bahvricha

प्रज्ञानं ब्रह्मेति वा अहं ब्रह्मास्मीति वा भाष्यते । तत्त्वमसीत्येव संभाष्यते । अयमात्मा ब्रह्मेति वा ब्रह्मैवाहमस्मीति वा ॥ ७ ॥

प्रज्ञानम् । ब्रह्म । इति । वा । अहम् । ब्रह्म । अस्मि । इति । वा । भाष्यते । तत्त्वम् । असि । इति । एव । संभाष्यते । अयम् । आत्मा । ब्रह्म । इति । वा । ब्रह्म । एव । अहम् । अस्मि । इति । वा ।

prajñānaṃ brahmeti vā ahaṃ brahmāsmīti vā bhāṣyate | tattvam asīty eva saṃbhāṣyate | ayam ātmā brahmeti vā brahmaivāham asmīti vā || 7 ||

‘ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਨ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ’ ਜਾਂ ‘ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮ ਹਾਂ’ ਇਉਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ‘ਤੱਤ੍ਵਮਸਿ’ ਇਉਂ ਹੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ‘ਇਹ ਆਤਮਾ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ’ ਜਾਂ ‘ਮੈਂ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹਾਂ’ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

‘Consciousness is Brahman,’ or ‘I am Brahman,’ is declared; ‘That thou art’ is indeed spoken; ‘This Self is Brahman,’ or ‘I indeed am Brahman,’ (is declared).

Mahāvākya teaching; identity of Ātman and Brahman; prajñāna (pure consciousness)Mahavakya: Directly cites/echoes all four Mahāvākyas: ‘prajñānaṃ brahma’ (Aitareya), ‘aham brahmāsmi’ (Bṛhadāraṇyaka), ‘tat tvam asi’ (Chāndogya), ‘ayam ātmā brahma’ (Māṇḍūkya).RigBāṣkala (Bahvṛca/R̥gvedic tradition; Śrīvidyā-oriented Upaniṣad) ShakhaChandas: Prose (gadyam)